Việt Nam hiện có khoảng 800 DN đang hoạt động trong ngành Da giày, thu hút trên 624.000 lao động trên cả nước, trong đó sản xuất giày dép các loại chiếm tỷ trọng 63,5%; da thuộc chiếm 4,1%; cặp, túi, ví các loại chiếm 32,4%.
Tận dụng cơ hội
Ngành Da giày - túi xách đang đứng trước nhiều cơ hội để phát triển do nhu cầu thị trường thế giới đang phục hồi (nhất là thị trường Hoa Kỳ) và lợi thế cạnh tranh của Việt Nam tại thị trường EU đã mạnh lên do từ tháng 1/2014, giày dép của Việt Nam xuất khẩu sang EU được hưởng ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP) với mức thuế nhập khẩu giảm từ 3,5-5%. Đồng thời, rất nhiều nhà đầu tư đang tìm kiếm cơ hội đầu tư và mở rộng đơn hàng ở Việt Nam. Cụ thể như Tập đoàn Target Sourcing Services (top 10 nhà phân phối lớn nhất thế giới), Tập đoàn Dansu, Tập đoàn túi xách cao cấp Lancaster/Sequoia Paris đang có xu hướng mở rộng và đã khảo sát, tìm hiểu để đầu tư vào Việt Nam.
Đặc biệt, hàng loạt các hiệp định thương mại tự do dự kiến sẽ kết thúc đàm phán vào cuối năm nay hoặc trong năm 2015, như: Hiệp định Đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU; Hiệp định thương mại tự do với liên minh Hải quan Nga, Belarus, Kazakhstan và các hiệp định thương mại tự do đã có hiệu lực với các nước ASEAN và Trung Quốc cũng đang mở ra cơ hội chưa từng có cho ngành Da giày - túi xách Việt Nam.
Theo nhận định của các chuyên gia, khi các hiệp định thương mại tự do khu vực (ASEAN) và giữa Việt Nam với các đối tác (trong đó có EU) thực thi, việc cạnh tranh sẽ không chỉ có ở thị trường xuất khẩu mà ngay tại thị trường nội địa. Các DN vừa và nhỏ sẽ là đối tượng bị tổn hại lớn nhất khi mở cửa thị trường thông qua FTA, tuy nhiên đây cũng là cơ hội cho các DN này.
Ông Matt Priest - đại diện Hiệp hội phân phối và bán lẻ giày dép tại Mỹ (FDRA) cho biết, kết quả khảo sát và dự báo của FDRA cho thấy trong vòng 5 năm tới, nhập khẩu giày dép của Việt Nam vào Mỹ sẽ tăng lên mức 12% về số lượng và 14% về giá trị tăng trưởng và những con số này chưa tính đến những tác động nếu TPP được ký kết.
EU là đối tác thương mại quan trọng, thị trường truyền thống của ngành Da giày Việt Nam và luôn chiếm tỷ trọng thị phần nhập khẩu lớn nhất. Tuy nhiên, hạn chế lớn của các DN da giầy hiện nay là thiếu thông tin và hiểu biết thấu đáo về quy chuẩn, tiêu chuẩn pháp lý và tiêu chuẩn tư nhân tại thị trường EU, đặc biệt là thiếu tiêu chí về an toàn sản phẩm (đặc trưng cho mức độ an toàn khi sản xuất hay tiêu dùng sản phẩm), chỉ tiêu an toàn sinh thái (phản ánh mức độ gây độc hại, ảnh hưởng đến môi trường xung quanh trong quá trình sản xuất và tiêu dùng sản phẩm),...
Xây dựng quy chuẩn kỹ thuật về sản phẩm
Mục tiêu của ngành Da giày Việt Nam là một trong những ngành công nghiệp xuất khẩu mũi nhọn của nền kinh tế, với giai đoạn 2016-2020 đạt tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp là 8,8%, tỷ lệ nội địa hóa đạt 75-80%.
Để thực hiện mục tiêu này, ngành Da giày Việt Nam cần chủ động từng bước hình thành chuỗi cung ứng toàn cầu về nguyên-vật liệu, xây dựng hệ thống logistics… để tạo sức hút hơn nữa với các nhà đầu tư nước ngoài.
Tháng 9/2014, Viện Nghiên cứu Da giày và Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam (Lefaso) đã liên kết với Đại học Northampton của Anh xây dựng Dự án “Hỗ trợ DN da giày đáp ứng tốt hơn các quy định an toàn sản phẩm”. Theo điều phối viên dự án cho biết: “Một kết quả quan trọng của dự án là xây dựng trung tâm tư vấn, kiểm định dịch vụ, thử nghiệm đầu tiên của Việt Nam (Trung tâm OSSC) để tư vấn, cung cấp thông tin về quy chuẩn, tiêu chuẩn của các thị trường xuất khẩu cho DN”.
Cùng với đó, Nhà nước đang tập trung triển khai nhiều chính sách đẩy mạnh phát triển nguồn nguyên liệu tại chỗ, khuyến khích DN tham gia với nhiều ưu đãi về hỗ trợ nghiên cứu, đào tạo, dự báo thị trường… nhưng không thể đưa ra những chương trình hỗ trợ trực tiếp đối với hoạt động xuất khẩu do phải đảm bảo thực hiện nghiêm túc các cam kết của những hiệp định thương mại tự do.
Các chuyên gia cho rằng, về lâu dài, các cơ quan chức năng cần xây dựng được các quy chuẩn kỹ thuật về sản phẩm da, giày; xây dựng bộ quy định về chất lượng và yêu cầu về hóa chất, môi trường để các DN da giày trong nước áp dụng cho phù hợp với yêu cầu của các thị trường xuất khẩu khó tính như Mỹ, EU, Nhật Bản.
