Tóm tắt:
Việc áp dụng hình thức thanh toán “Mua trước - Trả sau” linh hoạt giúp doanh nghiệp gia tăng doanh thu, kích thích nhu cầu du lịch và nâng cao khả năng cạnh tranh trên nền tảng số. Tuy nhiên, sự phát triển của mô hình này cũng đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến kiểm soát tín dụng, quản trị rủi ro thanh toán, bảo mật dữ liệu và hành lang pháp lý. Bài viết phân tích thực trạng phát triển mô hình “Mua trước - Trả sau” trong lĩnh vực du lịch và lưu trú tại Việt Nam, đồng thời làm rõ những cơ hội, thách thức và đề xuất giải pháp nhằm phát triển mô hình theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững.
Từ khóa: mua trước trả sau, du lịch số, dịch vụ lưu trú, fintech, thanh toán điện tử.
1. Đặt vấn đề
Ngành du lịch đang bước vào giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ với sự tham gia ngày càng sâu rộng của các nền tảng công nghệ tài chính. Khách du lịch hiện nay không chỉ quan tâm đến chất lượng dịch vụ mà còn chú trọng tính tiện lợi trong thanh toán, khả năng đặt dịch vụ nhanh chóng và tính linh hoạt về tài chính. Trong bối cảnh đó, mô hình “Mua trước - Trả sau” trở thành một giải pháp thanh toán mới giúp khách hàng tiếp cận dịch vụ du lịch mà không cần thanh toán toàn bộ chi phí ngay tại thời điểm đặt mua.
Sự thay đổi hành vi tiêu dùng sau đại dịch đã thúc đẩy nhu cầu du lịch nội địa và quốc tế phục hồi nhanh chóng. Nhiều khách hàng trẻ ưu tiên trải nghiệm, nhưng khả năng tài chính trong ngắn hạn còn hạn chế. Chính vì vậy, hình thức chia nhỏ chi phí thanh toán theo nhiều kỳ giúp khách hàng dễ dàng quyết định mua tour, đặt phòng khách sạn hoặc sử dụng các dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp. Tuy nhiên, việc phát triển quá nhanh cũng kéo theo nguy cơ phát sinh nợ xấu, tranh chấp thanh toán và rủi ro tài chính đối với người tiêu dùng nếu thiếu cơ chế kiểm soát phù hợp.
Xuất phát từ thực tế đó, việc nghiên cứu mô hình “Mua trước - Trả sau” trong lĩnh vực du lịch và dịch vụ lưu trú có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và phát triển bền vững ngành du lịch Việt Nam.
2. Thực trạng phát triển mô hình “Mua trước - Trả sau” trong lĩnh vực du lịch và dịch vụ lưu trú
2.1. Xu hướng phát triển mô hình “Mua trước - Trả sau” trong ngành Du lịch
Quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính và du lịch đã tạo điều kiện để mô hình “Mua trước - Trả sau” phát triển mạnh tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Hình thức này cho phép khách hàng sử dụng dịch vụ trước và thanh toán dần theo nhiều kỳ, góp phần thay đổi đáng kể hành vi tiêu dùng du lịch trong những năm gần đây.
Sau đại dịch COVID-19, nhu cầu du lịch phục hồi nhanh cùng với sự bùng nổ của thương mại điện tử và thanh toán số đã tạo nền tảng thuận lợi cho các giải pháp thanh toán linh hoạt. Theo quy định mới của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục được hoàn thiện về mặt pháp lý nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong nền kinh tế. Thông tư số 15/2024/TT NHNN ngày 28/6/2024 quy định về cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt. và Nghị định 52/2024/NĐ CP ngày 15/5/2024 quy định về thanh toán không dùng tiền mặt đã tạo cơ sở pháp lý cho việc phát triển các dịch vụ thanh toán điện tử, trung gian thanh toán và các mô hình tài chính số hiện đại.
Theo CNBC, thế hệ Gen Z và Millennials hiện là nhóm sử dụng dịch vụ “Mua trước - Trả sau” nhiều nhất trong lĩnh vực du lịch, đặc biệt đối với các khoản chi cho vé máy bay, khách sạn và du lịch trải nghiệm. Thực tế cho thấy, nhóm khách hàng trẻ đang trở thành lực lượng tiêu dùng chính của các dịch vụ du lịch trực tuyến. Khác với thế hệ trước thường ưu tiên tích lũy tài chính trước khi đi du lịch, nhiều người trẻ hiện nay ưu tiên trải nghiệm và sẵn sàng sử dụng các công cụ tài chính số để chia nhỏ chi phí thanh toán. Điều này giúp mô hình “Mua trước - Trả sau” nhanh chóng được đón nhận trên các nền tảng đặt vé máy bay, khách sạn và tour du lịch.
Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp du lịch và nền tảng công nghệ tại Việt Nam đã bắt đầu hợp tác với các công ty fintech nhằm triển khai hình thức trả góp trực tuyến. Tiêu biểu, nền tảng du lịch Traveloka đã hợp tác với Home Credit triển khai dịch vụ Home PayLater cho phép khách hàng đặt vé máy bay, khách sạn và tour du lịch theo hình thức “du lịch trước, trả tiền sau”. Người dùng có thể chia nhỏ khoản thanh toán trong thời gian từ 1 đến 12 tháng với quy trình đăng ký trực tuyến và xét duyệt nhanh trên ứng dụng di động. Ngoài ra, Kredivo cũng hợp tác với nhiều nền tảng du lịch tại Việt Nam như Mytour, Gotadi, Divui và Vivavivu nhằm cung cấp dịch vụ mua trước trả sau cho vé máy bay, khách sạn và tour du lịch. Khách hàng có thể thanh toán trực tuyến và lựa chọn trả góp theo nhiều kỳ hạn ngay trên ứng dụng Kredivo. Bên cạnh các công ty fintech quốc tế, MoMo cũng triển khai sản phẩm “Ví Trả Sau” hợp tác cùng TPBank, MBV và VCBNeo, cho phép người dùng thanh toán dịch vụ du lịch, vé máy bay và lưu trú theo hình thức trả sau hoặc trả góp trực tiếp trên ứng dụng.
Ngoài yếu tố công nghệ, sự cạnh tranh trong ngành du lịch cũng thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng mô hình này như một công cụ kích cầu. Các khách sạn, khu nghỉ dưỡng và doanh nghiệp lữ hành hiện không chỉ cạnh tranh bằng chất lượng dịch vụ mà còn cạnh tranh ở trải nghiệm thanh toán. Những đơn vị tích hợp thanh toán linh hoạt thường có khả năng giữ chân khách hàng tốt hơn và gia tăng tỷ lệ đặt dịch vụ trực tuyến.
Bên cạnh đó, sự phổ biến của điện thoại thông minh và internet cũng giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận dịch vụ “Mua trước - Trả sau”. Toàn bộ quá trình từ lựa chọn dịch vụ, đăng ký thanh toán, xác nhận hợp đồng đến theo dõi lịch thanh toán đều được thực hiện trực tuyến. Đây là lợi thế quan trọng giúp mô hình này phát triển nhanh trong môi trường du lịch số.
2.2. Tác động của mô hình “Mua trước - Trả sau” đối với doanh nghiệp và khách hàng
Mô hình “Mua trước - Trả sau” đang tạo ra nhiều thay đổi tích cực đối với lĩnh vực du lịch và dịch vụ lưu trú. Một trong những tác động rõ nhất là khả năng kích thích nhu cầu tiêu dùng du lịch thông qua hình thức thanh toán linh hoạt.
Đối với khách hàng, mô hình này giúp tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ có giá trị cao như tour quốc tế, nghỉ dưỡng tại resort hoặc du lịch gia đình. Thay vì phải thanh toán toàn bộ chi phí ngay từ đầu, người dùng có thể chia nhỏ khoản thanh toán theo từng tháng, từ đó giảm áp lực tài chính và chủ động hơn trong quản lý chi tiêu cá nhân. Điều này đặc biệt phù hợp với nhóm khách hàng trẻ, nhân viên văn phòng và người có thu nhập trung bình, những đối tượng có nhu cầu trải nghiệm cao nhưng hạn chế về dòng tiền ngắn hạn.
Bên cạnh đó, việc chia nhỏ chi phí còn tạo tâm lý dễ chấp nhận chi tiêu hơn cho người tiêu dùng. Nhiều khách hàng có xu hướng quyết định đặt vé máy bay, khách sạn hoặc tour du lịch nhanh hơn khi được hỗ trợ thanh toán trả góp.
Đối với doanh nghiệp du lịch và lưu trú, mô hình này góp phần mở rộng tệp khách hàng và tăng tỷ lệ chuyển đổi đơn hàng trên nền tảng trực tuyến. Ngoài việc hỗ trợ doanh thu, mô hình “Mua trước - Trả sau” còn giúp doanh nghiệp cải thiện công suất phòng và kích cầu du lịch trong mùa thấp điểm. Đồng thời, sự phát triển của mô hình này cũng thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và quá trình chuyển đổi số trong ngành du lịch. Các công ty fintech đang đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và hệ thống chấm điểm tín dụng nhằm nâng cao khả năng đánh giá khách hàng và giảm rủi ro thanh toán.
2.3. Hạn chế và thách thức trong quá trình phát triển mô hình
Bên cạnh những lợi ích tích cực, mô hình “Mua trước - Trả sau” trong lĩnh vực du lịch và dịch vụ lưu trú vẫn đối mặt với nhiều thách thức cần được kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững.
Một trong những vấn đề đáng chú ý là nguy cơ gia tăng nợ xấu cá nhân. Khi việc tiếp cận tín dụng tiêu dùng trở nên dễ dàng hơn thông qua các ứng dụng công nghệ, nhiều khách hàng có xu hướng chi tiêu vượt quá khả năng tài chính thực tế. Điều này thường xuất hiện ở nhóm người trẻ có nhu cầu trải nghiệm du lịch cao nhưng chưa có nhiều kinh nghiệm quản lý tài chính cá nhân.
Bên cạnh đó, mức độ hiểu biết tài chính của người tiêu dùng tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Nhiều khách hàng chưa nắm rõ các điều khoản liên quan đến lãi suất, phí phạt hoặc trách nhiệm thanh toán khi tham gia các chương trình trả góp trực tuyến. Trong một số trường hợp, việc thiếu minh bạch thông tin từ đơn vị cung cấp dịch vụ có thể dẫn đến tranh chấp và ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng.
Rủi ro bảo mật dữ liệu cũng là thách thức lớn đối với mô hình này. Các giao dịch “Mua trước - Trả sau” chủ yếu thực hiện trên nền tảng số, đòi hỏi khách hàng cung cấp thông tin cá nhân và dữ liệu tài chính. Nếu hệ thống công nghệ không được đầu tư đồng bộ, nguy cơ rò rỉ dữ liệu hoặc bị tấn công mạng có thể gây thiệt hại cho cả khách hàng và doanh nghiệp.
Ngoài ra, hành lang pháp lý cho mô hình “Mua trước - Trả sau” tại Việt Nam vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Dù Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã thúc đẩy phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, nhưng các quy định riêng đối với tín dụng tiêu dùng số và hoạt động fintech vẫn cần tiếp tục bổ sung để phù hợp với tốc độ phát triển của thị trường.
Đối với doanh nghiệp du lịch và lưu trú, việc triển khai mô hình này đòi hỏi chi phí lớn cho hạ tầng công nghệ, hệ thống dữ liệu và bảo mật thanh toán. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp khó khăn trong quá trình tích hợp nền tảng fintech do hạn chế về nguồn lực tài chính và nhân sự công nghệ. Đồng thời, sự cạnh tranh mạnh giữa các công ty fintech cũng có thể dẫn đến tình trạng nới lỏng điều kiện xét duyệt nhằm mở rộng thị phần, từ đó làm gia tăng rủi ro tín dụng trên thị trường.
3. Giải pháp phát triển mô hình “Mua trước - Trả sau” trong lĩnh vực du lịch và dịch vụ lưu trú
Để mô hình “Mua trước - Trả sau” phát triển hiệu quả và bền vững trong lĩnh vực du lịch và dịch vụ lưu trú, cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp du lịch và các công ty công nghệ tài chính.
Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý đối với hoạt động thanh toán số và tín dụng tiêu dùng trực tuyến. Hiện nay, mô hình này vẫn còn thiếu các quy định cụ thể liên quan đến kiểm soát rủi ro tín dụng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và xử lý tranh chấp phát sinh. Vì vậy, cơ quan quản lý cần xây dựng quy định rõ ràng về trách nhiệm của các bên tham gia, đồng thời tăng cường giám sát hoạt động của các công ty fintech nhằm bảo đảm tính minh bạch và an toàn cho thị trường.
Bên cạnh đó, các công ty fintech cần nâng cao năng lực quản trị rủi ro thông qua ứng dụng công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn. Việc xây dựng hệ thống chấm điểm tín dụng phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp đánh giá chính xác khả năng thanh toán của khách hàng, hạn chế tình trạng nợ xấu và giảm rủi ro mất khả năng chi trả. Đồng thời, doanh nghiệp cần tránh tình trạng nới lỏng điều kiện xét duyệt chỉ để mở rộng thị phần, vì điều này có thể ảnh hưởng đến sự ổn định của thị trường tài chính tiêu dùng.
Đối với doanh nghiệp du lịch và lưu trú, cần chủ động hợp tác với các đối tác fintech uy tín để nâng cao trải nghiệm khách hàng và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ. Việc tích hợp các giải pháp thanh toán linh hoạt trên nền tảng số sẽ giúp doanh nghiệp gia tăng doanh thu, cải thiện công suất phòng và thu hút nhóm khách hàng trẻ có xu hướng sử dụng thanh toán trực tuyến. Ngoài ra, doanh nghiệp cần đầu tư vào hệ thống bảo mật và quản lý dữ liệu nhằm bảo đảm an toàn cho các giao dịch trực tuyến.
Một giải pháp quan trọng khác là nâng cao nhận thức tài chính cho người tiêu dùng. Nhiều khách hàng hiện nay chưa hiểu rõ các điều khoản liên quan đến lãi suất, phí phạt và nghĩa vụ thanh toán khi sử dụng dịch vụ “Mua trước - Trả sau”. Vì vậy, các doanh nghiệp cần minh bạch thông tin và tăng cường hoạt động tư vấn để giúp khách hàng quản lý chi tiêu hợp lý, hạn chế tình trạng vay vượt khả năng tài chính.
Ngoài ra, cần thúc đẩy phát triển hệ sinh thái thanh toán số đồng bộ giữa ngân hàng, doanh nghiệp du lịch và các nền tảng fintech nhằm tạo môi trường giao dịch nhanh chóng, thuận tiện và an toàn hơn cho người sử dụng.
Tài liệu tham khảo:
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (2024). Thông tư số 15/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 quy định về cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.
CNBC Travel (2025). More travelers are using ‘buy now, pay later’ plans to pay for trips - especially Gen Zs. Truy cập tại: https://www.cnbc.com/2025/04/23/using-bnpl-for-travel-more-are-using-it-especially-gen-z-travelers.html.
Kredivo (2022). Hướng dẫn cách sử dụng Kredivo để mua trước trả sau. Truy cập tại: https://blog.kredivo.com/vn/huong-dan-cach-su-dung-kredivo-de-mua-truoc-tra-sau.
Traveloka (2022). Traveloka - Home PayLater | Đối tác mua trước trả sau. Truy cập tại: https://www.homepaylater.vn/doi-tac/traveloka.
Developing the “Buy Now, Pay Later” model in the tourism and accommodation sector
NGUYEN THI DUNG
Faculty of Tourism and Hospitality, University of Economics - Technology for Industries
Abstract:
The flexible “Buy Now, Pay Later” payment model enables businesses to increase revenue, stimulate tourism demand, and strengthen their competitiveness on digital platforms. However, its rapid expansion also raises significant concerns regarding credit control, payment risk management, data security, and the adequacy of the legal framework. This article examines the current development of the “Buy Now, Pay Later” model in Vietnam’s tourism and accommodation sector, clarifies its opportunities and challenges, and proposes solutions for promoting its safe, effective, and sustainable implementation.
Keywords: Buy Now, Pay Later, digital travel, accommodation services, fintech, electronic payments.
[Tạp chí Công Thương - Các kết quả nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ, Số 15 năm 2026]
