STEM Innovation Petrovietnam: Đổi mới giáo dục công nghệ từ mô hình đầu tư đồng bộ

Đầu tư đồng bộ để đưa công nghệ vào trường học

Thiếu thiết bị thực hành và không gian nghiên cứu là khó khăn của nhiều trường phổ thông khi triển khai giáo dục STEM, hạn chế cơ hội thử nghiệm và vận dụng kiến thức của học sinh.

Xuất phát từ ý tưởng của Tổng Bí thư Tô Lâm, ngày 21/9/2025, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) khởi động STEM Innovation Petrovietnam, đặt mục tiêu xây dựng 100 phòng thực hành tại 34 tỉnh, thành phố trong 100 ngày, ưu tiên địa bàn khó khăn và biên giới. Hoàn thành mục tiêu cuối năm 2025, đến nay chương trình mở rộng lên 108 phòng.

Các phòng thực hành được đầu tư theo định hướng tiêu chuẩn quốc tế, trang bị bảng tương tác thông minh, thiết bị robotics, công cụ lập trình, mô hình khoa học và dụng cụ thí nghiệm. Tại đây, học sinh có điều kiện tiếp cận trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), thực hành lập trình, thiết kế mô hình và phát triển ý tưởng sáng tạo.

Điểm khác biệt của chương trình là kết hợp đầu tư cơ sở vật chất với các điều kiện khai thác thiết bị. Petrovietnam phối hợp xây dựng giáo trình, giáo án, tập huấn giáo viên và kết nối nguồn lực chuyên môn, gắn phòng thực hành với hoạt động giảng dạy, nghiên cứu.

Petrovietnam giữ vai trò đầu tư, phối hợp triển khai và kết nối nguồn lực; nhà trường, giáo viên trực tiếp quản lý, khai thác phòng thực hành. Chương trình cũng hướng tới kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác quốc tế, trước mắt là Singapore, để trao đổi chuyên môn, hỗ trợ giáo viên và học sinh.

Khi giáo viên và nhà trường chủ động tìm giải pháp

Tại Trường THPT Phạm Hùng (Vĩnh Long), giáo dục STEM đã được triển khai từ năm 2020. Tuy nhiên, theo Hiệu trưởng Lạc Minh Sơn, những hạn chế về thiết bị thực hành và kiến thức chuyên sâu khiến các dự án nghiên cứu của giáo viên, học sinh chưa đạt kết quả như mong muốn. Phòng STEM do Petrovietnam hỗ trợ đã bổ sung điều kiện cơ sở vật chất cho nhà trường, tạo thêm không gian tổ chức các chuyên đề, hoạt động câu lạc bộ và nghiên cứu khoa học. Những ý tưởng của học sinh nhờ đó có thêm điều kiện để được thử nghiệm, phát triển thành sản phẩm STEM, thay vì chỉ dừng ở việc tìm hiểu kiến thức lý thuyết.

Với các trường ở khu vực miền núi, việc tiếp cận thiết bị công nghệ hiện đại còn gặp nhiều khó khăn. Từ thực tế giảng dạy tại Trường THPT Chi Lăng (Lạng Sơn), cô Vũ Thị Viên cho rằng phòng STEM có ý nghĩa thiết thực bởi không phải học sinh nào cũng có điều kiện làm quen sớm với công nghệ hoặc các phương pháp học tập mới. Khi có phòng thực hành, học sinh được trực tiếp sử dụng thiết bị, quan sát, thử nghiệm và vận dụng kiến thức đã học. Theo cô Viên, việc đầu tư phòng STEM còn tạo điều kiện kết nối giáo dục phổ thông với các trường đại học, từng bước mở rộng cơ hội tiếp cận khoa học công nghệ cho học sinh ở những địa bàn còn khó khăn.

Có phòng thực hành mới chỉ là bước đầu; việc quản lý, bảo quản thiết bị khi học sinh sử dụng thường xuyên cũng đòi hỏi giải pháp phù hợp. Tại Trường THPT Chuyên Cao Bằng, cô Đỗ Thị Hương Trà, Chủ nhiệm Câu lạc bộ STEM, sử dụng hệ thống thẻ quản lý dụng cụ và bảng theo dõi trực quan. Học sinh trực tiếp tham gia mượn, trả và bảo quản thiết bị; mỗi lần giao nhận đều được đối soát, người sử dụng chịu trách nhiệm về dụng cụ được bàn giao. Cách làm này giúp nhà trường quản lý thiết bị, đồng thời hình thành thói quen sử dụng và bảo quản tài sản chung, tăng tính chủ động và trách nhiệm của học sinh.

Kết nối nguồn lực, nâng hiệu quả đầu tư cho giáo dục STEM

Sau một năm triển khai, STEM Innovation Petrovietnam đã tiếp cận gần 40.000 học sinh tại 34 tỉnh, thành phố, với hơn 1.300 giáo viên tham gia giảng dạy và hơn 850 bài giảng STEM được xây dựng.

Cùng với việc đưa các phòng STEM vào sử dụng, Petrovietnam thành lập Câu lạc bộ STEM Innovation Petrovietnam nhằm kết nối chuyên gia, nhà quản lý giáo dục, giáo viên và học sinh. Thông qua câu lạc bộ, các trường có thêm điều kiện chia sẻ học liệu, phương pháp giảng dạy và kinh nghiệm vận hành phòng thực hành, từng bước hình thành sự phối hợp giữa các cơ sở giáo dục trong hoạt động STEM.

Đến tháng 9/2026, có 91 trong tổng số 108 phòng STEM Innovation Petrovietnam đăng ký tham gia mạng lưới FabLab, góp phần nâng số phòng lab tại Việt Nam trong mạng lưới lên 116, đứng thứ năm thế giới và dẫn đầu châu Á về số lượng.

Bên cạnh kết nối chuyên môn, học sinh các trường thuộc chương trình còn tham gia các sân chơi robotics. Tại Vòng chung kết quốc gia VSAR 2025-2026, 90 đội tuyển đến từ 37 trường thuộc STEM Innovation Petrovietnam tham gia các nội dung thi gắn với chủ đề năng lượng và những bài toán thực tiễn. Đây là dịp để học sinh vận dụng kiến thức vào thiết kế, lập trình, điều khiển robot và giải quyết các nhiệm vụ của cuộc thi.

Ông Đỗ Hoàng Sơn, chuyên gia giáo dục STEM, thành viên Liên minh STEM Việt Nam, ví 108 phòng thực hành như những “mỏ tài nguyên” đối với nguồn nhân lực quốc gia. Theo ông, kết nối với các tổ chức giáo dục quốc tế giúp mở rộng cơ hội tiếp cận chuyên gia và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu. Theo TS. Lưu Văn Thông, Hiệu trưởng Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) chia sẻ, điều quan trọng là để học sinh thường xuyên học tập, trải nghiệm, sáng tạo tại phòng STEM, thay vì chỉ tập trung vào các cuộc thi hay sự kiện.

Từ đầu tư thiết bị đến bồi dưỡng giáo viên, phát triển học liệu và kết nối chuyên môn, chương trình tạo thêm điều kiện triển khai giáo dục công nghệ. Hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào việc các trường chủ động tổ chức giảng dạy, quản lý và khai thác phòng thực hành.