Thị trường Carbon Việt Nam 2026: Từ chính sách đến hành động

Ngày 14/8/2026, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Cục Biến đổi khí hậu, Viện Tư vấn và Phát triển, Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) tổ chức Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026 - “Từ chính sách đến hành động” tại TP. Hồ Chí Minh.

Diễn đàn có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành; Các đại biểu đại diện các Ban, Bộ trung ương và địa phương; và các đại diện các tổ chức quốc tế, các hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp; các chuyên gia, nhà khoa học.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Lê Công Thành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, khung pháp lý về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon cơ bản đã được hình thành và tiếp tục hoàn thiện. Một dấu mốc quan trọng là ngày 29/6/2026, sàn giao dịch carbon trong nước chính thức vận hành thí điểm, tạo nền tảng trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Đây là bước đi quan trọng để hình thành tín hiệu về một công cụ kinh tế đối với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn các giải pháp giảm phát thải với chi phí phù hợp và từng bước thích ứng với các yêu cầu xanh ngày càng cao của thị trường quốc tế; tạo thêm động lực để doanh nghiệp đổi mới, đầu tư công nghệ phát thải thấp và lựa chọn các giải pháp xanh với chi phí hợp lý; góp phần huy động thêm nguồn lực tài chính, công nghệ và kinh nghiệm quốc tế cho các hoạt động giảm phát thải. 

Thị trường carbon là lĩnh vực còn mới đối với Việt Nam. Trong quá trình triển khai thí điểm, các cơ quan quản lý sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách, hạ tầng kỹ thuật, hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định và quản trị dữ liệu; đồng thời tăng cường tham vấn, lắng nghe những khó khăn, vướng mắc và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp để kịp thời có giải pháp phù hợp. 

Thời gian qua, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực xuất khẩu, năng lượng, nông - lâm nghiệp đã thể hiện sự quan tâm và có những bước đi chủ động trong việc tiếp cận, phát triển các dự án tạo tín chỉ carbon. Nhiều địa phương cũng đang tích cực tìm kiếm cơ hội, khai thác tối đa tiềm năng giảm phát thải nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế xanh. 

Đứng trước đòi hỏi từ thực tiễn, việc nâng cao nhận thức và năng lực cho các cơ quan quản lý cùng cộng đồng doanh nghiệp về các quy định pháp lý trong nước, quốc tế là nhiệm vụ rất quan trọng. Cùng với đó, cần tăng cường kết nối với các đối tác, tổ chức quốc tế nhằm thúc đẩy hợp tác về tài chính, công nghệ, nâng cao năng lực và phát triển các dự án giảm phát thải có chất lượng. 

Việc hoàn thiện đồng bộ về thể chế, chuẩn bị kỹ lưỡng về năng lực kỹ thuật và nguồn lực chính là điều kiện tiên quyết, là nền tảng vững chắc để Việt Nam hội nhập một cách hiệu quả, minh bạch và sâu rộng vào thị trường carbon toàn cầu.

Vì vậy, "Tôi đánh giá cao việc Diễn đàn không chỉ tổ chức các phiên tham luận, tọa đàm chính sách mà còn có tạo điều kiện kết nối giữa các doanh nghiệp có nhu cầu phát triển, sử dụng tín chỉ thị carbon với các tổ chức tài chính, công nghệ, tư vấn và; qua đó thúc đẩy hình thành những dự án giảm phát thải có chất lượng và khả năng triển khai thực tế. Đây chính là bước chuyển từ đối thoại sang hành động", Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh.

Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026 là một bức tranh tổng quan về thị trường carbon Việt Nam. Cùng với 3 tham luận về chính sách đến từ Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (VNX), với các chủ đề: Khung pháp lý và lộ trình vận hành thị trường carbon trong nước; Giới thiệu về quy trình vận hành sàn giao dịch carbon trong nước, cơ chế giao dịch, quy định về thành viên thị trường, lưu ký, thanh toán và công bố thông tin và Giới thiệu về Nghị định số 112/2026/NĐ-CP - Khung pháp lý về trao đổi quốc tế, kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon của Việt Nam.

Từ hoàn thiện chính sách đến vận hành thị trường carbon

Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026 diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển thị trường carbon, với trọng tâm chuyển từ xây dựng, hoàn thiện chính sách và thể chế sang tổ chức thực thi, vận hành thị trường trên thực tế.

Phát triển thị trường carbon là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm góp phần thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Thời gian qua, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện khung chính sách, pháp luật về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon trong nước, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế về trao đổi kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Theo định hướng này, việc đưa thị trường carbon vào vận hành không chỉ đặt ra yêu cầu đối với cơ quan quản lý trong hoàn thiện thể chế, mà còn đòi hỏi cộng đồng doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực, chuẩn bị dữ liệu, công nghệ, nguồn lực và phương án tham gia thị trường.

Thị trường carbon: Từ nghĩa vụ giảm phát thải đến giá trị kinh tế mới

Một trong những thông điệp xuyên suốt của Diễn đàn là thị trường carbon không chỉ là công cụ để thực hiện nghĩa vụ giảm phát thải, mà đang từng bước trở thành một cấu phần mới của nền kinh tế xanh.

Trong thị trường đó, giảm phát thải không chỉ mang ý nghĩa tuân thủ mà còn có thể tạo ra giá trị mới, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn xanh, thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đây cũng là lý do việc đưa thị trường carbon từ chính sách vào thực tiễn cần được thực hiện theo hướng minh bạch, hiệu quả và có trách nhiệm, với sự tham gia đồng bộ của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, tổ chức công nghệ, chuyên gia, tổ chức tư vấn và các đối tác quốc tế.

Vận hành - kết nối - hành động

Theo Ban tổ chức, phiên thảo luận với chủ đề “tập trung vào câu chuyện vận hành thị trường carbon Việt Nam, với các nội dung về khung pháp lý, lộ trình phát triển thị trường, quy trình vận hành sàn giao dịch carbon, cơ chế giao dịch, thành viên thị trường, lưu ký, thanh toán và công bố thông tin.

Các chuyên gia, cơ quan quản lý và doanh nghiệp sẽ trao đổi về những yêu cầu cụ thể trong quá trình tham gia thị trường, từ chuẩn bị về pháp lý, dữ liệu đến năng lực kỹ thuật và quy trình vận hành. Qua đó, góp phần giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc xây dựng năng lực giảm phát thải và tiếp cận các cơ chế của thị trường carbon.

Cùng với việc mở rộng góc nhìn từ thị trường trong nước ra thị trường carbon quốc tế, tập trung vào các cơ chế hợp tác trao đổi kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon trong khuôn khổ Thỏa thuận Paris, trong đó có Điều 6.2 và Điều 6.4.

Đưa chính sách vào thực tiễn, đưa giảm phát thải thành lợi thế cạnh tranh

Ban Tổ chức kỳ vọng Diễn đàn sẽ tạo ra một không gian đối thoại thực chất giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, tổ chức quốc tế, tổ chức tài chính, doanh nghiệp và các chủ thể khác của thị trường carbon.

Thông qua các phiên tham luận, tọa đàm và hoạt động kết nối, Diễn đàn hướng tới việc làm rõ những cơ hội, khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai chính sách; đồng thời thúc đẩy kết nối về tín chỉ carbon, tài chính xanh, công nghệ, dữ liệu và các dự án giảm phát thải.

Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc giúp doanh nghiệp hiểu chính sách và thực hiện các yêu cầu của thị trường, mà quan trọng hơn là thúc đẩy doanh nghiệp chủ động xây dựng năng lực giảm phát thải, đầu tư đổi mới công nghệ, tiếp cận nguồn lực tài chính xanh và khai thác những cơ hội mới từ thị trường carbon.

Diễn đàn cũng kỳ vọng những trao đổi tại sự kiện sẽ không dừng lại khi chương trình kết thúc, mà tiếp tục được chuyển hóa thành những kết nối mới, sáng kiến mới, dự án mới và những kiến nghị chính sách cụ thể, góp phần thúc đẩy thị trường carbon Việt Nam phát triển minh bạch, hiệu quả và bền vững...

Do đó, để thị trường carbon Việt Nam phát triển, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ, chúng ta cần sự phối hợp chặt chẽ của nhiều chủ thể. Nhà nước kiến tạo thể chế và bảo đảm tính minh bạch của thị trường. Các tổ chức tài chính cung cấp nguồn lực. Các tổ chức công nghệ cung cấp giải pháp. Các chuyên gia, tổ chức tư vấn góp phần nâng cao chất lượng dự án và năng lực thị trường.

Và quan trọng nhất, doanh nghiệp phải trở thành chủ thể trung tâm của quá trình chuyển đổi. Doanh nghiệp cần chuyển từ tâm thế “thực hiện nghĩa vụ giảm phát thải” sang “chủ động tạo ra giá trị từ giảm phát thải”. Đó là sự thay đổi rất quan trọng về tư duy.

"Tôi tin tưởng, với sự tham gia của các cơ quan quản lý, các tổ chức quốc tế, chuyên gia, tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp, Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026 sẽ góp phần tạo dựng thêm những kết nối mới, những sáng kiến mới và những hành động cụ thể để thị trường carbon Việt Nam phát triển minh bạch, hiệu quả và bền vững", Thứ trưởng Lê Công Thành khẳng định.