TÓM TẮT:
Thẩm định giá là một ngành hỗ trợ đắc lực trong quá trình tái cơ cấu các doanh nghiệp của Việt Nam. Thông qua bài viết này, tác giả muốn làm rõ hơn những nội dung quản lý nhà nước về thẩm định giá, để từ đó có cái nhìn chính xác về công tác thẩm định giá tại Việt Nam.
Từ khóa: Thẩm định giá, Nhà nước, quản lý.
1. Đặt vấn đề
Như một nhu cầu cấp bách trong việc vận hành nền kinh tế xã hội, ngành thẩm định giá Việt Nam đã ra đời và từng bước đi vào cuộc sống. Có thể nói, ngành thẩm định giá ở Việt Nam đã có những bước đi đầu tiên khá muộn so với các nước trên thế giới, nhưng hiện tại đã, đang phát triển về chiều sâu và rộng. Có thể coi thẩm định giá là một trong những công cụ góp phần vào việc nâng cao hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp, của nền kinh tế, hạn chế thất thoát, tiêu cực, nâng cao khả năng cạnh tranh… Do đó, chúng ta cần hiểu rõ những nội dung quản lý nhà nước về thẩm định giá.
2. Xây dựng, chỉ đạo thực hiện chiến lược, kế hoạch phát triển nghề thẩm định giá ở Việt Nam
Xây dựng, chỉ đạo thực hiện chiến lược, kế hoạch phát triển của nghề thẩm định giá là nội dung không thể thiếu được trong hoạt động quản lý nhà nước về thẩm định giá.
Việc xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, kế hoạch phát triển nghề thẩm định giá phải đảm bảo được một số yêu cầu sau đây:
- Chiến lược, kế hoạch phát triển nghề thẩm định giá phải phù hợp với chiến lược, kế hoạch tổng thể chung về phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ, từng giai đoạn nhất định nhằm đảm bảo sự phát triển một cách đồng bộ, nhịp nhàng các ngành/nghề, lĩnh vực và sự kết hợp một cách hài hòa lợi ích của ngành/nghề này với lợi ích của ngành/nghề khác trong một tổng thể chung.
- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, kế hoạch phát triển nghề thẩm định giá cần phải chú ý đến những nét đặc thù của nghề. Để thẩm định giá thực sự trở thành một công cụ hữu hiệu giúp cho thị trường tài sản trở nên công khai, minh bạch; giúp cho việc quản lý và sử dụng hiệu quả các tài sản và các nguồn lực; giảm thiểu những rủi ro trong đầu tư; bảo đảm lợi ích hợp pháp và chính đáng của các bên tham gia thị trường thông qua việc xác định đúng giá trị của các tài sản trong điều kiện hiện nay cần tính đến xu hướng toàn cầu hóa nền kinh tế, xu thế hội nhập, hợp tác, phát triển và đặc biệt là nhu cầu thúc đẩy, thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam khi xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, kế hoạch phát triển nghề thẩm định giá ở nước ta.
- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển nghề thẩm định giá đòi hỏi có sự tham gia của nhiều ngành, nhiều cấp khác nhau, đòi hỏi sử dụng đồng bộ nhiều biện pháp khác nhau, trong đó vai trò đặc biệt thuộc về Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) - cơ quan đầu mối có trách nhiệm giúp Chính phủ thực hiện thống nhất quản lý Nhà nước về thẩm định giá trong phạm vi toàn quốc.
3. Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về thẩm định giá, tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam
Việc xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật về thẩm định giá phải phù hợp với quan điểm định hướng: “Phát triển nghề thẩm định giá tài sản ở Việt Nam đảm bảo tuân thủ quy định của hệ thống pháp luật của Nhà nước, tạo môi trường pháp lý ổn định và thuận lợi để đưa nghề thẩm định giá tài sản thành một nghề có tính chuyên nghiệp cao”. Công việc này bao gồm những nội dung cơ bản sau đây:
- Trong phạm vi thẩm quyền đã được pháp luật quy định, cơ quan quản lý nhà nước về giá ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về thẩm định giá thực hiện một cách thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Ở đây cần nhấn mạnh đến vai trò đặc biệt quan trọng của Chính phủ - cơ quan thống nhất quản lý nhà nước về giá có thẩm quyền ban hành các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Giá để áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc.
- Trong phạm vi nhiệm vụ quyền hạn của mình, cơ quan quản lý nhà nước về giá có trách nhiệm hướng dẫn, thực hiện và tiến hành các hoạt động tuyên truyền pháp luật về thẩm định giá dưới nhiều hình thức khác nhau. Trong đó, sự phối hợp một cách đồng bộ giữa cơ quan nhà nước ở Trung ương với địa phương, giữa các cơ quan nhà nước với nhau, giữa các cơ quan nhà nước với tổ chức hội nghề nghiệp cần được quan tâm một cách đúng mức.
4. Thẩm định giá tài sản nhà nước
Để hoạt động thẩm định giá nhà nước không làm ảnh hưởng đến loại hình thẩm định giá độc lập (hoạt động thẩm định giá của các doanh nghiệp), không tạo ra rào cản cho các doanh nghiệp thẩm định giá trong việc thẩm định giá tài sản nhà nước, Nhà nước chỉ thực hiện thẩm định giá trong những trường hợp sau:
- Mua, bán, thanh lý, cho thuê tài sản nhà nước hoặc đi thuê tài sản phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước.
- Không thuê được doanh nghiệp thẩm định giá.
- Mua, bán tài sản thuộc bí mật nhà nước theo quy định của pháp luật về danh mục bí mật nhà nước.
- Mua, bán tài sản nhà nước có giá trị lớn mà sau khi đã thuê doanh nghiệp thẩm định giá, cơ quan hoặc người có thẩm quyền phê duyệt thấy cần thiết phải có ý kiến thẩm định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo phân cấp thẩm định giá tài sản nhà nước.
5. Quy định chế độ báo cáo, thu thập, tổng hợp thông tin để xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ cung cấp thông tin và quản lý nhà nước về thẩm định giá
Việc nắm bắt một cách chính xác những số liệu thực tế về hoạt động thẩm định giá có ý nghĩa rất quan trọng đối với nhà nước trong việc xây dựng và điều chỉnh chiến lược, kế hoạch phát triển nghề thẩm định giá và ban hành chính sách, pháp luật về thẩm định giá. Để làm được điều này, cơ quan quản lý nhà nước về giá có trách nhiệm tiến hành thu thập, tổng hợp thông tin về hoạt động thẩm định giá của các doanh nghiệp. Công việc này đòi hỏi cơ quan quản lý nhà nước về giá có trách nhiệm yêu cầu các doanh nghiệp thẩm định giá báo cáo số liệu thực tế về hoạt động của mình. Theo quy định hiện hành, chế độ báo cáo đối với doanh nghiệp thẩm định giá được thực hiện như sau:
- Báo cáo định kỳ: Định kỳ hàng năm, doanh nghiệp thẩm định giá gửi báo cáo tình hình doanh nghiệp và một số chỉ tiêu hoạt động thẩm định giá cả năm tới Bộ Tài chính (Cục Quản lý giá). Thời hạn gửi báo cáo chậm nhất vào ngày 31/3 của năm liền sau năm báo cáo.
- Báo cáo đột xuất: Doanh nghiệp thẩm định giá gửi báo cáo đột xuất theo yêu cầu bằng văn bản của Bộ Tài chính hoặc cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
6. Quản lý đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên ngành thẩm định giá; quản lý và tổ chức thi, cấp và thu hồi Thẻ thẩm định viên về giá; quản lý, cấp và thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá
Để hoạt động cung cấp dịch vụ thẩm định giá được thực hiện một cách có hiệu quả thì không thể không quan tâm đến việc đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên ngành thẩm định giá, quản lý và tổ chức thi thẩm định viên về giá, cấp và thu hồi Thẻ thẩm định viên về giá bởi lẽ yếu tố con người luôn được coi là yếu tố có tính quyết định đến chất lượng và hiệu quả công việc. Với mục tiêu: “Phát triển đội ngũ thẩm định viên về giá một cách đồng bộ và có hệ thống nhằm xây dựng đội ngũ nhân lực có kiến thức, kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp; đạt được sự công nhận lẫn nhau giữa các nước trong khu vực và trên thế giới” thì công tác đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ thẩm định viên có tầm đặc biệt. Nội dung công việc này đòi hỏi:
- Phải xây dựng được các quy định về đào tạo, cấp chứng chỉ đào tạo nghiệp vụ thẩm định giá; bồi dưỡng kiến thức chuyên môn về thẩm định giá cho thẩm định viên về giá hành nghề;
- Phải xây dựng được các quy định về điều kiện dự thi, việc tổ chức thi và điều kiện để cấp Thẻ thẩm định viên về giá; quản lý, cấp và thu hồi Thẻ thẩm định viên về giá.
Đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thẩm định giá, hoạt động thẩm định giá cần đi vào chiều sâu, chất lượng và hiệu quả hơn, tiếp tục được ưu tiên phát triển theo hướng nâng cao năng lực và chất lượng thẩm định giá. Khuyến khích các doanh nghiệp thẩm định giá mở rộng quy mô hoạt động, đặc biệt tại các vùng sâu, vùng xa và vươn sang các nước trong khu vực giúp nghề thẩm định giá phát triển bền vững. Nội dung công việc này đòi hỏi:
- Phải xây dựng được các quy định về Điều kiện thành lập và hoạt động của doanh nghiệp thẩm định giá; Điều kiện cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá; Đình chỉ kinh doanh dịch vụ thẩm định giá và thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá.
- Phải xây dựng được các quy định về kiểm soát chất lượng hoạt động thẩm định giá và việc chấp hành các quy định của Nhà nước về thẩm định giá.
7. Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về thẩm định giá
a) Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo về thẩm định giá
Kiểm tra, thanh tra là khâu không thể thiếu được trong bất kỳ hoạt động nào, trong đó có hoạt động quản lý nhà nước về thẩm định giá. Thông qua kiểm tra, thanh tra cơ quan quản lý nhà nước về giá nắm bắt được tình hình hoạt động của các doanh nghiệp thẩm định giá, phát hiện những thiếu sót, yếu kém, thậm chí sai phạm trong quá trình cung cấp dịch vụ thẩm định giá để từ đó đề ra các biện pháp chấn chỉnh. Cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước trong lĩnh vực giá thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về giá theo quy định của pháp luật về thanh tra. Quyền hạn, trách nhiệm của thanh tra chuyên ngành về giá, quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp thẩm định giá là đối tượng thanh tra và tổ chức, cá nhân liên quan thực hiện theo quy định của pháp luật về thanh tra.
Bên cạnh công tác kiểm tra, thanh tra, hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo là hoạt động có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân trước những hành vi vi phạm pháp luật của cơ quan quản lý nhà nước và công chức nhà nước trong lĩnh vực giá, doanh nghiệp thẩm định giá và khách hàng thẩm định giá nhằm lập lại trật tự, kỷ cương trong lĩnh vực hoạt động thẩm định giá. Việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực thẩm định giá tuân thủ đầy đủ những quy định của pháp luật hiện hành về khiếu nại, tố cáo.
b) Xử lý vi phạm pháp luật về thẩm định giá
Nói đến vi phạm pháp luật về thẩm định giá chúng ta nhận thấy các loại vi phạm này chủ yếu là vi phạm hành chính. Vi phạm hành chính trong hoạt động thẩm định giá là một dạng cụ thể của vi phạm hành chính nói chung nên cũng phải thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu đặc điểm của một vi phạm hành chính, bao gồm: Là hành vi trái pháp luật xâm phạm các quy tắc quản lý nhà nước; Do doanh nghiệp thẩm định giá, thẩm định viên về giá thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý; Hành vi đó không phải là tội phạm; Hành vi đó được pháp luật quy định phải bị xử phạt hành chính.
Nhìn chung, các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động thẩm định giá có thể được khái quát thành 2 loại: (i) Các hành vi vi phạm trong hoạt động thẩm định giá liên quan đến doanh nghiệp thẩm định giá từ khâu cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá đến phát hành chứng thư, báo cáo hàng năm; (ii) Các hành vi vi phạm trong hoạt động thẩm định giá liên quan đến thẩm định viên về giá từ khâu đăng ký hành nghề thẩm định giá đến toàn bộ quá trình hoạt động thẩm định giá.
Theo quy định của Luật Giá hiện hành, tương ứng với các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động thẩm định giá nêu trên, chế tài xử lý cho từng hành vi như sau: (i) Đối với doanh nghiệp thẩm định giá: Đình chỉ kinh doanh dịch vụ thẩm định giá và thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá; (ii) Đối với thẩm định viên về giá: Đình chỉ hành nghề thẩm định giá và thu hồi Thẻ thẩm định viên về giá.
Cục Quản lý giá với trách nhiệm là cơ quan quản lý nhà nước về giá nói chung, về thẩm định giá nói riêng cần phải nghiên cứu cụ thể hóa các hành vi vi phạm trong hoạt động thẩm định giá và có chế tài xử lý phù hợp để xây dựng trình Bộ Tài chính ban hành Thông tư hướng dẫn về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thẩm định giá.
8. Tổ chức và quản lý công tác nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế về thẩm định giá
a) Tổ chức và quản lý nghiên cứu khoa học về thẩm định giá
Trong điều kiện hiện nay, việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học vào hoạt động thẩm định giá để nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động thẩm định giá là việc làm vô cùng cần thiết. Điều này đòi hỏi cơ quan quản lý nhà nước về giá phải có kế hoạch triển khai, tổ chức thực hiện nghiên cứu, ứng dụng những kết quả nghiên cứu vào hoạt động thẩm định giá. Theo đề án “Nâng cao năng lực hoạt động thẩm định giá của Việt Nam giai đoạn 2013 - 2020”, Bộ Tài chính giao cho Cục Quản lý giá chủ trì, phối hợp với các trường đại học, cao đẳng thuộc Bộ Tài chính, Hội Thẩm định giá Việt Nam và các đơn vị liên quan khác triển khai thực hiện nghiên cứu chuẩn hóa 4 bộ tài liệu đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thẩm định giá sau đây:
- Tài liệu phục vụ bồi dưỡng kiến thức để cấp chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên ngành thẩm định giá (một trong các điều kiện dự thi cấp Thẻ thẩm định viên về giá).
- Tài liệu bồi dưỡng kiến thức chuyên môn về thẩm định giá hàng năm cho thẩm định viên về giá hành nghề.
- Tài liệu bồi dưỡng, nâng cao năng lực quản lý, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho các cán bộ, công chức làm công tác quản lý nhà nước về giá và thẩm định giá và các đối tượng cán bộ, công chức của các cơ quan, đơn vị khác khi có nhu cầu.
- Tài liệu cập nhật kiến thức cho các cán bộ, công chức làm công tác quản lý nhà nước về thẩm định giá và các đối tượng khác có nhu cầu.
Rõ ràng, cơ quan quản lý nhà nước về giá có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tổ chức nghiên cứu và ứng dụng kết quả nghiên cứu vào hoạt động thẩm định giá với mục đích nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động này, làm cho hoạt động thẩm định giá ở Việt Nam theo kịp với trình độ của các nước trong khu vực và trên thế giới.
b) Hợp tác quốc tế về thẩm định giá
Hoạt động thẩm định giá mới bắt đầu triển khai ở Việt Nam từ năm 1993 - 1994 nhưng chúng ta đã nhanh chóng được công nhận là thành viên chính thức của Hiệp hội thẩm định giá ASEAN, là Hội viên Thông tấn và từ năm 2009 là thành viên chính thức của Hội đồng Tiêu chuẩn Thẩm định giá quốc tế. Sự hội nhập nhanh chóng về nghề thẩm định giá đã được bạn bè trên thế giới đánh giá cao và thực hiện các kế hoạch hợp tác trên nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này mới chỉ dừng lại ở các hoạt động tham dự các hội nghị thường niên của các Hiệp hội, tổ chức một số đoàn khảo sát và học tập kinh nghiệm nước ngoài…, chưa tổ chức các khóa đào tạo, các chương trình trao đổi, liên kết, bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ thẩm định giá với các nước trong khu vực và thế giới. Do vậy, trong thời gian tới chúng ta cần phải tăng cường phát triển các mối quan hệ hợp tác sẵn có và mang tính truyền thống với các tổ chức thẩm định giá quốc tế mà Việt Nam đã là thành viên. Bên cạnh đó, mở rộng mối quan hệ hợp tác với một số tổ chức thẩm định giá có ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực thẩm định giá như Hiệp hội Các tổ chức thẩm định thế giới (World Association of Valuation Organisations - WAVO), Viện Thẩm định giá Hoàng gia Anh (Royal Institution of Chartered Surveyors - RICS), Hiệp hội Các công chức định giá tính thuế quốc tế (International Association of Assessing Officers - IAAO), Viện Bất động sản Nhật Bản (Japan Real Estate Institute - JREI), các hiệp hội khoa học tại các khu vực châu Á, châu Phi…, các tổ chức thẩm định giá của các nước có nhiều kinh nghiệm như Úc, Ca-na-đa, Hồng Kông, Sing-ga-po, Thái Lan…, tiến tới công nhận lẫn nhau trong hoạt động thẩm định giá.
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Luật Giá năm 2012;
2. Nghị định số 89/2013/NĐ-CP ngày 06/8/2013 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Giá về thẩm định giá;
3. Đề án “Nâng cao năng lực hoạt động thẩm định giá của Việt Nam giai đoạn 2013 - 2020” ban hành kèm theo Quyết định số 623/QĐ-BTC ngày 28/3/2014 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
LEARNING ABOUT THE MANAGEMENT OF VIETNAMESE GOVERNMENT OF THE VALUATION FIELD IN ORDER TO DRAW A CLEAR VIEW ABOUT THE VALUATION ACTIVITIES
Master. TRAN DINH THANG
Master. DO MINH NGOC
Faculty of Valuation, University of Finance and Business Administration
ABSTRACT:
Valuation plays an important role in the restructuring progress of Vietnamese enterprises. This study is to identify the management of Vietnamese government of the valuation field in order to draw a clear view about the valuation activities in Vietnam.
Keywords: Valuation, government, management.
