Theo Bộ NN&PTNT, giá trị xuất khẩu thủy sản tháng 11 ước đạt 593 triệu USD, đưa giá trị xuất khẩu 11 tháng đầu năm 2015 đạt 6,01 tỷ USD, giảm 16,4% so với cùng kỳ năm 2014.
Nhận định trên càng rõ ràng hơn với các số liệu từ Tổng cục Hải quan. Cụ thể, tính đến hết ngày 15/11/2015, XK thủy sản mới chỉ đạt gần 5,72 tỷ USD, giảm 5,92% so với cùng kỳ năm 2014. Nửa tháng đầu của tháng 11/2015, tình hình XK mặt hàng này cũng không mấy khả quan, kim ngạch XK chỉ đạt hơn 296,5 triệu USD, giảm hơn 2% so với tháng trước đó, đặc biệt giảm gần 18,5% so với cùng kỳ năm 2014.
Xuất khẩu các mặt hàng thủy sản chủ lực của Việt Nam hầu hết là tăng trưởng âm. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, tính đến hết quý 3/2015, XK tôm chỉ đạt khoảng 2,4 tỷ USD, giảm 28%, cá tra 1,3 tỷ USD, giảm 12%, cá ngừ 383 triệu USD, giảm 6%, mực bạch tuộc giảm 13% đạt 345 triệu USD. Chỉ có các mặt hàng cá biển khác tăng gần 4% đạt 863 triệu USD.
Về thị trường, trong 10 tháng đầu năm, kim ngạch XK thủy sản của Việt Nam sang nhiều thị trường lớn đều giảm mạnh. Đặc biệt là Hoa Kỳ, thị trường nhập khẩu hàng đầu của thủy sản Việt Nam. Xuất khẩu thủy sản sang thị trường này đạt 1,06 tỷ USD, giảm 25,21% so với cùng kỳ năm 2014. Các thị trường lớn khác như Nhật Bản, Hàn Quốc cũng giảm đáng kể với mức giảm lần lượt là 13,36% và 13,59%.
Một điểm sáng trong bức tranh XK thủy sản của Việt Nam đó là sự tăng trưởng đáng chú ý ở một số thị trường như Thái Lan (tăng 19,77%) và Anh (tăng 9,11%)… Tuy nhiên với sự sụt giảm mạnh tại các thị trường chính thì điều này cũng chỉ “như muối bỏ bể” mà thôi.
VASEP dự báo, xuất khẩu thủy sản trong năm nay chỉ đạt khoảng 6,6 tỷ USD, giảm khoảng 15% so với năm 2014.
Xuất khẩu thủy sản khó đạt mốc 8 tỷ USD năm 2015 (Ảnh minh họa)XK giảm do đâu?
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam cho biết, nguyên nhân xuất khẩu giảm là do thị trường tiêu thụ kém và biến động tỷ giá tiền tệ đã làm cho thủy sản Việt Nam bị cuốn trong vòng xoáy giảm giá trên thị trường thế giới suốt từ đầu năm đến nay. Điều này nhìn thấy rõ nhất ở hai mặt hàng XK chính tôm và cá tra.
Đối với mặt hàng cá tra XK, trong thời gian qua bị các nhà nhập khẩu tìm cách ép giá, các nước đối thủ đẩy mạnh XK, thêm vào đó là áp lực từ thuế chống bán phá giá giai đoạn POR10 và POR11 với mức thuế cao khiến cho XK cá tra vốn trong tình trạng kém sôi động từ hai năm nay khó có cơ hội để tăng trưởng trở lại.
Đối với mặt hàng tôm XK, kinh tế sụt giảm khiến nhu cầu tiêu thụ mặt hàng này ở các nước nhập khẩu chính ảm đạm. Đồng tiền của các thị trường nhập khẩu chủ lực như: Nhật, EU, Hàn Quốc mất giá mạnh khiến giá tôm nhập khẩu giảm. Trong khi đó, đồng tiền của các nước cung cấp tôm lớn trên thế giới cạnh tranh trực tiếp với Việt Nam như: Ấn Độ, Indonesia, Ecuador, Trung Quốc lại phá giá mạnh tới 30%. Nguồn cung ở các nước Đông Nam Á khiến XK tôm của Việt Nam liên tục giảm so với năm 2014.
Làn sóng mất giá và thả nổi giá nội tệ so với đồng USD ở các thị trường và các nước sản xuất chính khiến cho không chỉ xuất khẩu tôm mà cả các mặt hàng khác của Việt Nam khó cạnh tranh tại thị trường nhập khẩu, nhất là thị trường Hoa Kỳ.
Mới đây, Cơ quan giám sát An toàn thực phẩm (FSIS) thuộc Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ đã ban hành quy định về việc thiết lập chương trình giám sát đối với các loài cá thuộc bộ Siluriformes, trong đó có cá da trơn và cá tra của Việt Nam. Các quy định sẽ được áp dụng từ 1/3/2016. FSIS sẽ có thẩm quyền kiểm tra toàn bộ cá tra NK và cá da trơn được sản xuất tại Mỹ. Tuy nhiên, sẽ có giai đoạn chuyển tiếp kéo dài 18 tháng, ngày 01/3/2016 đến ngày 30/8/2017. Các quy định này có thể khiến doanh nghiệp Việt Nam không thể xuất khẩu cá da trơn vào thị trường Mỹ.
Do đó, XK thủy sản Việt Nam có thể không chỉ khó đạt mốc 8 tỷ USD trong năm 2015 mà có thể sẽ còn khó khăn trong năm 2016, thậm chí đến năm 2017. Chính vì vậy, cần nhanh chóng thực hiện các giải pháp đồng bộ về ngắn hạn và lâu dài để giữ ổn định tăng trưởng cho mặt hàng XK chủ lực này.
