Bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã trình bày Báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội (ĐBQH) thảo luận tại Tổ, tại Hội trường và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đối với dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).
Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, hầu hết các ý kiến của ĐBQH tán thành về sự cần thiết ban hành Luật nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phát triển ngành dầu khí, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế biển. Bên cạnh đó, dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) đã bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ với hệ thống pháp luật, điều ước quốc tế có liên quan, bảo đảm yêu cầu quốc phòng - an ninh; đồng thời cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.
Thông tin về một số nội dung các ĐBQH quan tâm, cho ý kiến trong thời gian qua, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu, chỉnh lý các nội dung:
Thứ nhất, về thu giữ, lưu trữ carbon (CCS) và công trình năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí. Chính phủ đã tiếp thu, chỉnh lý theo hướng điều chỉnh hoạt động CCS gắn trực tiếp với hoạt động dầu khí. Đồng thời, làm rõ quyền của nhà thầu đối với tín chỉ carbon; trách nhiệm giám sát, quan trắc và khắc phục sự cố sau khi đóng mỏ. Đối với công trình năng lượng ngoài khơi, khuyến khích dùng chung hạ tầng sẵn có nhưng phải bảo đảm an toàn và không ảnh hưởng đến hoạt động dầu khí.
Thứ hai, dịch vụ dầu khí kỹ thuật công nghệ cao, Chính phủ đã thu hẹp phạm vi áp dụng đối với các dịch vụ công nghệ cao phục vụ trực tiếp cho điều tra cơ bản và hoạt động dầu khí thượng nguồn. Bổ sung các tiêu chí xác định cụ thể, đồng thời các ưu đãi về đầu tư, thuế, đất đai thực hiện theo pháp luật chuyên ngành; tập trung khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng, làm chủ và chuyển giao công nghệ.
Thứ ba, về phân cấp, phân quyền và vai trò của Petrovietnam, Chính phủ đã tiếp thu, chỉnh lý theo hướng phân định rõ chức năng của Petrovietnam, tách bạch giữa hoạt động điều tra cơ bản, vai trò nhà đầu tư và các chức năng đặc thù do Nhà nước giao. Đồng thời, bổ sung cơ chế hậu kiểm, yêu cầu Petrovietnam báo cáo định kỳ cho cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động dầu khí - Bộ Công Thương. Ngoài ra, các nội dung liên quan đến quốc phòng, an ninh, bất khả kháng vẫn do cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí phê duyệt để bảo đảm sự kiểm soát trực tiếp.
Thứ tư, về chính sách ưu đãi và khai thác tận thu, Chính phủ tiếp tục giữ nguyên các mức ưu đãi đặc thù để bảo đảm tính ổn định và khả năng dự báo môi trường đầu tư. Đồng thời, làm rõ thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ đối với các dự án đặc biệt quan trọng; quy định ưu đãi nâng cao hệ số thu hồi dầu (EOR) không quá 10% chi phí thu hồi bổ sung. Và bổ sung cơ chế xử lý quỹ đối với khai thác tận thu, bảo đảm nghĩa vụ thu dọn và trách nhiệm môi trường.
Thứ năm, về hợp đồng dầu khí, Chính phủ làm rõ nguyên tắc phân định trường hợp điều chỉnh hợp đồng và thời hạn gia hạn (không quá 15 năm đối với nâng cao hệ số thu hồi dầu). Các quy định về thu hồi chi phí, chấm dứt hợp đồng và giải quyết tranh chấp được kế thừa từ pháp luật hiện hành nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà thầu.
Sáu là, về kế hoạch phát triển mỏ (ODP, EDP, FDP), đây là các hồ sơ đặc thù của ngành dầu khí, có thể thay thế Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi/khả thi để tránh trùng lặp, nhưng vẫn phải tuân thủ pháp luật về đất đai, môi trường, quốc phòng - an ninh và pháp luật chuyên ngành khác.
Bảy là, về xử lý chi phí của Petrovietnam. Chính phủ đã làm rõ nguồn kinh phí điều tra cơ bản, tách bạch tài chính doanh nghiệp và bổ sung cơ chế chuyển tiếp xử lý chi phí phát sinh trước khi Luật Dầu khí 2022 có hiệu lực.
Thảo luận, cho ý kiến về dự án Luật này, các đại biểu đánh giá cao tinh thần cầu thị của cơ quan chủ trì soạn thảo và Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính trong việc nghiên cứu, tiếp thu nghiêm túc ý kiến của các ĐBQH để hoàn thiện dự thảo luật trình Quốc hội xem xét, thông qua.
Sớm xây dựng văn bản hướng dẫn chi tiết
Phát biểu tiếp thu và giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo trân trọng cảm ơn các ý kiến đóng góp sâu sắc, trách nhiệm của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, các Ủy ban của Quốc hội và các đại biểu.
Bộ trưởng nhấn mạnh một số nội dung trọng tâm Chính phủ sẽ tập trung thực hiện trong những ngày tới:
Một là, xây dựng văn bản hướng dẫn chi tiết. Chính phủ, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ chỉ đạo xây dựng Nghị định quy định chi tiết thi hành luật, cụ thể hóa các nội dung được giao về phân cấp, phân quyền cho Bộ Công Thương và Petrovietnam, đi kèm cơ chế giám sát, kiểm soát quyền lực chặt chẽ.
Hai là, Chính phủ sẽ lưu ý việc đưa ra những nguyên tắc để xử lý minh bạch các chi phí đối với Petrovietnam. Đồng thời, rà soát nội dung những vấn đề phát sinh xảy ra trước năm 2022 và triển khai xử lý triệt để.
Ba là, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý toàn diện cho hoạt động CCS và các dự án năng lượng ngoài khơi độc lập bảo đảm tính tổng thể, dài hạn và đầy đủ cơ sở pháp lý, khả thi cho việc triển khai có hiệu quả đối với hoạt động đầu tư mới này.
Phát biểu kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đánh giá cao sự phối hợp chặt chẽ, trách nhiệm giữa cơ quan chủ trì soạn thảo (Bộ Công Thương) và Cơ quan thẩm tra (Ủy ban Kinh tế và Tài chính) trong việc tiếp thu tối đa ý kiến của các ĐBQH. Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các bộ ngành phối hợp với Bộ Tư pháp rà soát, hoàn thiện dự thảo luật và khẩn trương dự thảo các văn bản hướng dẫn thi hành.
Trên cơ sở kết quả phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) sau khi được tiếp thu, chỉnh lý theo kết luận của phiên họp này. Chính phủ chịu trách nhiệm toàn diện đối với việc tiếp thu, chỉnh lý hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm tiến độ cả về nội dung và kỹ thuật lập pháp trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.
