Lợi thế từ không gian biển và nền tảng năng lượng
Sau hợp nhất tỉnh Cà Mau và tỉnh Bạc Liêu, địa phương có diện tích gần 7.942 km², đường bờ biển khoảng 310 km và vùng biển rộng khoảng 120.000 km². Không gian phát triển mở rộng tạo điều kiện khai thác lợi thế kinh tế biển, kết nối các cụm công nghiệp năng lượng và mở rộng liên kết với thị trường phía Nam.
Theo ông Dương Vũ Nam, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Cà Mau, tiềm năng điện gió ngoài khơi của khu vực ước khoảng 12.000 MW; tổng tiềm năng điện gió trên bờ, gần bờ và điện mặt trời khoảng 5.000 - 11.500 MW, tùy phương án khai thác. Đây là cơ sở để tỉnh định hướng phát triển Trung tâm năng lượng tái tạo vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời tiếp tục hoàn thiện dữ liệu khảo sát, quy hoạch không gian và phương án đấu nối phù hợp.
Cà Mau đã hình thành nền tảng công nghiệp điện gió quan trọng. Theo Sở Công Thương tỉnh, khoảng 694 MW điện gió đã vận hành; giai đoạn 2025-2026, địa phương dự kiến đưa thêm khoảng 300 MW vào hoạt động, nâng tổng công suất lên khoảng 1.000 MW vào cuối năm 2026.
Ở lĩnh vực điện mặt trời, toàn tỉnh có 2.847 khách hàng lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, tổng công suất trên 306,52 MWp. Trong đó, 529 khách hàng sử dụng mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất 125,22 MWp. Kết quả này tạo nền tảng mở rộng ứng dụng điện sạch trong sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh năng lượng tái tạo, Cà Mau có nền tảng công nghiệp khí - điện, chế biến thủy sản và sản xuất phân bón. Trong 9 tháng đầu năm 2026, sản lượng điện sản xuất ước đạt 6.459 triệu kWh, tăng 9,37% so với cùng kỳ; sản lượng khí thương phẩm đạt khoảng 1.303 triệu m³, tăng 3,24%. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ kỹ thuật và các ngành sử dụng năng lượng sạch.
Đề án phát triển Trung tâm năng lượng tái tạo khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đã được xây dựng và trình UBND tỉnh. Mục tiêu đặt ra là kết hợp phát triển nguồn điện với công nghiệp hỗ trợ và các ngành kinh tế liên quan, qua đó nâng cao giá trị sản xuất, thu hút đầu tư và thúc đẩy chuyển đổi xanh tại địa phương.
Phát triển hệ sinh thái năng lượng, gia tăng giá trị kinh tế
Cà Mau cần chuyển từ phát triển các nhà máy điện đơn lẻ sang hình thành hệ sinh thái năng lượng gắn với công nghiệp phụ trợ, logistics và dịch vụ kỹ thuật. Định hướng này không chỉ nâng cao hiệu quả đầu tư mà còn tạo việc làm, gia tăng giá trị sản xuất tại địa phương.
Theo định hướng phát triển của tỉnh, hệ sinh thái năng lượng sẽ bao gồm điện gió, điện mặt trời, lưu trữ năng lượng, lưới điện thông minh, hydrogen xanh, amoniac xanh và công nghiệp sản xuất thiết bị năng lượng. Trong đó, ưu tiên trước mắt là phát triển các dự án điện gió trên bờ, gần bờ và ngoài khơi gắn với quy hoạch không gian biển, hạ tầng truyền tải và các khu công nghiệp. Việc lựa chọn dự án cần bảo đảm hiệu quả kinh tế, khả năng đấu nối và yêu cầu bảo vệ môi trường.
Cùng với đó, cần mở rộng điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ tại các nhà máy chế biến thủy sản, kho lạnh, khu công nghiệp và cơ sở thương mại phù hợp quy định. Giải pháp này giúp doanh nghiệp chủ động nguồn điện, giảm chi phí sản xuất và đáp ứng yêu cầu giảm phát thải trong chuỗi cung ứng.
Để nâng cao khả năng khai thác năng lượng tái tạo, tỉnh cần quan tâm đầu tư hệ thống lưu trữ, lưới điện thông minh và công nghệ điều độ hiện đại. Những giải pháp này góp phần cân bằng cung - cầu, nâng khả năng hấp thụ điện gió, điện mặt trời và hạn chế lãng phí nguồn điện.
Theo ông Dương Vũ Nam, về dài hạn, Cà Mau có thể nghiên cứu phát triển hydrogen xanh và amoniac xanh, kết nối năng lượng tái tạo với công nghiệp hóa chất, cảng biển và xuất khẩu. Tuy nhiên, đây là những lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn, công nghệ chuyên sâu và thị trường đầu ra ổn định. Vì vậy, việc triển khai cần dựa trên đánh giá đầy đủ về nguồn điện, chi phí sản xuất, hạ tầng vận chuyển và hiệu quả kinh tế, tránh đầu tư dàn trải.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là phát triển công nghiệp phụ trợ, tạo điều kiện để doanh nghiệp địa phương tham gia sản xuất, lắp ráp thiết bị, cung ứng vật tư, cơ khí, khảo sát biển, bảo dưỡng và sửa chữa công trình điện gió. Khi các dịch vụ kỹ thuật và chuỗi cung ứng được hình thành, các dự án năng lượng sẽ tạo thêm giá trị cho nhiều ngành kinh tế.
Phát triển đồng bộ nguồn điện, hạ tầng và công nghiệp phụ trợ sẽ giúp Cà Mau khai thác hiệu quả lợi thế biển, thu hút đầu tư và từng bước hình thành trung tâm năng lượng tái tạo gắn với tăng trưởng xanh của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Đồng bộ quy hoạch, tháo gỡ điểm nghẽn đầu tư
Để hình thành Trung tâm năng lượng tái tạo, tỉnh Cà Mau cần đồng bộ quy hoạch nguồn điện với hạ tầng truyền tải, giao thông, cảng biển và logistics. Tỉnh cần rà soát nhu cầu đầu tư lưới điện 220 KV, 500 KV và hệ thống đấu nối, bảo đảm phù hợp với quy mô, vị trí và tiến độ các dự án, hạn chế tình trạng nguồn điện hoàn thành nhưng chưa thể khai thác hết công suất.
Định hướng phát triển cảng biển Hòn Khoai và hệ thống giao thông kết nối có ý nghĩa quan trọng đối với điện gió ngoài khơi. Hạ tầng này sẽ hỗ trợ vận chuyển thiết bị, khảo sát biển, lắp đặt và bảo dưỡng công trình năng lượng, đồng thời tạo điều kiện phát triển dịch vụ hậu cần, công nghiệp phụ trợ và chuỗi cung ứng thiết bị.
Cùng với đầu tư hạ tầng, tỉnh cần đồng bộ quy hoạch năng lượng với quy hoạch sử dụng đất, không gian biển, giao thông và khu công nghiệp; chủ động chuẩn bị mặt bằng, xác định hành lang tuyến điện và giải quyết thủ tục đầu tư. Danh mục dự án ưu tiên cần xác định rõ nhu cầu vốn, tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan, tập trung tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đấu nối và giải phóng mặt bằng.
Về cơ chế, chính sách, Cà Mau cần phối hợp với các bộ, ngành rà soát, cập nhật các dự án nguồn và lưới điện vào quy hoạch liên quan; đồng thời hoàn thiện cơ chế phát triển điện gió ngoài khơi, lưu trữ năng lượng và công nghiệp phụ trợ. Việc ưu tiên nguồn lực cho các công trình truyền tải trọng điểm sẽ góp phần nâng cao khả năng giải tỏa công suất và hiệu quả đầu tư.
Để huy động vốn, tỉnh cần thúc đẩy hợp tác công - tư, liên doanh, liên kết và tiếp cận các nguồn vốn xanh phù hợp quy định. Xúc tiến đầu tư nên hướng tới các doanh nghiệp có năng lực tài chính, công nghệ và kinh nghiệm, nhất là trong lĩnh vực điện gió ngoài khơi, lưu trữ năng lượng và sản xuất thiết bị.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ trong khảo sát, thiết kế, thi công và vận hành dự án; nghiên cứu công nghệ điện gió nổi, lưu trữ năng lượng và hydrogen xanh trên cơ sở đánh giá tính khả thi. Xây dựng cơ sở dữ liệu số về tiềm năng năng lượng tái tạo cũng sẽ hỗ trợ công tác quy hoạch, quản lý và lựa chọn dự án.
Đồng bộ hạ tầng, hoàn thiện cơ chế và nâng cao hiệu quả điều hành sẽ tạo nền tảng để Cà Mau thu hút đầu tư, phát huy lợi thế năng lượng và từng bước hình thành trung tâm năng lượng tái tạo của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Phát triển bền vững, tăng cường liên kết vùng
Phát triển Trung tâm năng lượng tái tạo đòi hỏi nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghệ. Cà Mau cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo, chú trọng các ngành điện, cơ khí, tự động hóa, khảo sát biển, logistics và bảo dưỡng thiết bị, tạo cơ hội để lao động địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng.
Cùng với đó, các dự án phải bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường, hài hòa với hoạt động nuôi trồng thủy sản, giao thông hàng hải, quốc phòng - an ninh và bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn. Công tác đánh giá tác động môi trường, giám sát thi công và vận hành cần được thực hiện nghiêm túc, gắn với bảo vệ sinh kế và đời sống người dân.
Về liên kết vùng, Cà Mau cần phối hợp với các địa phương Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ trong quy hoạch nguồn điện, lưới truyền tải, phát triển logistics và công nghiệp phụ trợ. Kết nối với các trung tâm phụ tải lớn sẽ mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng hiệu quả khai thác nguồn điện và tạo điều kiện hình thành chuỗi cung ứng năng lượng sạch quy mô vùng.
Để triển khai hiệu quả, cần sự phối hợp giữa địa phương, các bộ, ngành Trung ương và các tỉnh, thành phố phía Nam trong hoàn thiện quy hoạch, ưu tiên hạ tầng truyền tải, xây dựng cơ chế phù hợp cho năng lượng mới và huy động nguồn vốn xanh.
Tỉnh Cà Mau có nhiều lợi thế để phát triển thành Trung tâm năng lượng tái tạo của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, để chuyển tiềm năng thành động lực tăng trưởng, tỉnh cần tập trung vào các dự án khả thi, hạ tầng đồng bộ, cơ chế thông suốt và nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp địa phương.
Phát triển trung tâm năng lượng không chỉ nhằm gia tăng công suất phát điện mà còn mở rộng không gian công nghiệp, thu hút đầu tư, tạo việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi năng lượng sạch được kết nối với công nghệ, cảng biển, logistics và thị trường, Cà Mau sẽ có thêm động lực thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, phát triển kinh tế xanh và đóng góp vào tăng trưởng bền vững của đất nước.
