Hiện tượng thung lũng Silicon

Thung lũng Silicon nằm ở phía Nam, cách bang San Francisco, Mỹ 50 km và tên chính thức là Thung lũng Santa Clara. Tại đây, giữa những dãy núi xanh từ Santa Cruz đến Diablo là một số doanh trại với những cái tên rất giống trại điều dưỡng. Chỉ có thổ dân và những người hàng ngày gắn liền với máy tính, tin học như Palo Alto, San Jose, Sunnyvale, Mountain View, Cupertino hay Los Altos. Đầu thế kỷ XX, nơi đây đã lừng danh với các cây ăn quả như: mận, cam, hạt dẻ Italia và rượu nho thượng hạng. Bầu trời luôn trong xanh, mùa hè không nắng oi bức, mùa đông nhiệt độ dừng lại ở 20 độ. Đất đai màu mỡ có một không hai. Dân sống ở vùng này có thể trồng mọi loại cây quả của các miền khác nhau. Sống ở đây, nhiều người có cảm giác như đang sống ở thiên đường, họ cũng đã từng mong rằng sẽ không ai để ý tới vùng đất này. 
Từ tầu hoả đến trường đại học
Sự bình yên cũng như niềm vui của dân bản địa đã bị cướp đi sau trận động đất năm 1906. Có đến 4/5 San Francisco trở thành đống gạch vụn. Những chỗ cắm trại tại Santa Clara trở thành chỗ dừng chân tránh nạn duy nhất cho mọi người. Sau lần đó, một số dân cư đã di tản sâu vào các vùng nông thôn. Một số đã đi tìm cuộc sống mới, dời xa thành phố “động đất” này.
Trường đại học Stanford là bước thứ hai tấn công sự bình yên của đất “thánh”. Leland Stanford là một trong những người thành lập nên tuyến đường tầu hoả Central Pacific. Tuyến đường này đã mở đường đến California cho những người nông dân. Sau này ông lên làm thống đốc bang với một tài sản đồ sộ. Nhờ số tiền đó, ông đã tài trợ và xây dựng tại Palo Alto một trường đại học để tưởng nhớ người con trai đã chết trẻ của mình. Trường đại học mang tên Stanford University. Ngôi trường đã là mẫu mực cho phong cách giảng dạy ở châu Âu vào giai đoạn đó. Mãi đến năm 40, tên tuổi của Trường mới được nhiều nhà chuyên môn nhắc tới. Cũng tại thời điểm đó, một số nhà máy sản suất máy nông nghiệp đã chuyển sang chế tạo xe tăng và đạn dược. Từ đó, Stanford University được biết đến nhờ có những viện nghiên cứu và các sản phẩm công nghệ, điện tử hiện đại. 
Phần lớn các nhà bác học, nhà nghiên cứu hay các kỹ sư bậc cao không muốn sinh sống tại nơi đông đúc - giữa Palo Alto và San Francisco. Phía nam của Palo Alto có khí hậu mát mẻ và đất rộng rãi hơn, cứ như vậy, dân số của miền thung lũng Santa Clara (hay thung lũng Silicon) ngày một tăng lên rõ rệt. Chen lẫn với những cây cam, những ngôi nhà và những gia đình bắt đầu mọc lên. Thời gian đầu giá đất rẻ, chỉ cần 10.000 USD là có thể mua được một mảnh đất khá tương đối. Hiện tại, giá của một cơ ngơi tương tự lên tới hàng triệu USD.
Gara ôtô để làm gì?
Bị ảnh hưởng bởi đợt sóng hiện đại hoá, mỗi gia đình ở đây đều có gara để ôtô. Sau này, cách xây dựng đó đã trở thành truyền thống. Dân sinh sống và làm việc ở đây thường đùa, nếu ai muốn kiếm tiền nhanh, trở thành tỷ phú trong nháy mắt, người đó bắt buộc phải có gara để ôtô, ý nói đến một số nhà kinh doanh thành đạt trở thành tỷ phú bắt đầu từ gara ôtô.
William Hewlett và David Packard đã từng làm như vậy. Sau những buổi học trên trường, họ lại nhốt mình trong gara của Hewlett để sản suất và nghiên cứu một số dụng cụ điện tử dân dụng. Hewlett-Packard (tên của hai người thành lập công ty, được đặt theo thứ tự như vậy nhờ tung xu) đã là một trong những công ty tung ra thị trường những chiếc máy tính mini đầu tiên. Cũng không ai ngờ rằng, chỉ sau 3 thập niên, công ty nhỏ này đã trở thành một tập đoàn có tầm cỡ thế giới chuyên về buôn bán, sản xuất các loại máy tính và đồ dùng dân dụng với tổng số tiền buôn bán lên tới hàng tỷ USD. Con đường tiến thân trong thế giới mã số cũng như vậy đối với công ty Apple Computer - do Steve Wozniak và Steve Job thành lập.
Cũng có thể nói rằng, tuyết không bao giờ rơi trên miền thung lũng này. Mưa rất ít vào mùa đông. Tại đây không có tệ nạn xã hội, không có kẻ cắp. Do vậy sẽ tiện hơn nếu để ôtô trước cửa nhà còn gara là xưởng làm việc nhỏ hay kho mini chứa những đồ dùng lặt vặt. 
* Địa chỉ của hơn 700 công ty
Có khoảng 700 Công ty “trong gara” và “ngoài gara” tại thung lũng Silicon. Đây cũng là nơi đã sinh ra những ý tưởng mới, tạo ra những hướng phát triển trong thế giới high-tech. Thường thường, những sáng kiến mới chỉ cần 1 đến 2 năm để xuất hiện trên thị trường toàn cầu. Đây là trung tâm lớn nhất của ngành công nghệ thông tin, high-tech, kiến trúc và sản xuất bất kể những thứ gì có liên quan đến PC (Personal Computer). Trong các gara ôtô, hay dưới những mái nhà ghép từ gỗ dán kia, mọi người làm việc và kiếm tiền một tháng bằng các phân xưởng sản xuất máy móc tại một số nước làm vất vả trong cả một năm. 
Đây là trụ sở của những tập đoàn đồ sộ như Apple, Hewlett-Packard, Sun hay Silicon Graphics. Tập đoàn IBM, Digital hay Microsoft cũng đã phải rời một số trụ sở quan trọng của mình đến miền đất này. Họ chuyển đến không phải chỉ vì mang tính chất có cho vui, mà là sẽ không tìm được một chuyên gia tài ba nào ngoài vùng đất này, bởi lẽ, đây là địa chỉ của những người kiệt xuất nhất trong những người giỏi nhất. Ngoài ra, đây cũng là cái nôi của mọi thông tin sốt dẻo nhất, chính xác nhất, do vậy các tập đoàn đồ sộ khó có thể cạnh tranh nổi khi nằm ở quá xa vùng đất này. Khi không có các thông tin trực tuyến, hay không được cạnh tranh trên các thương trường, thì các nhà nghiên cứu, chuyên gia hay kỹ sư đều có cảm giác như mình đã về hưu, đang tận hưởng những ngày tháng bình yên và nhàm chán cuối cuộc đời.
Mặc quần đùi, đi dép lê
Những nhà doanh nghiệp, lần đầu tiên đến thăm Thung lũng Silicon đều ăn mặc rất chỉnh tề và lịch sự: comlê, caravat, áo sơ mi trắng, đôi giầy đen được đánh bóng lộn và chiếc cặp mầu đen. Họ sẽ phải ngạc nhiên ngay từ những giây phút ban đầu. Ra tiếp khách sẽ là chủ tịch tập đoàn, ông trông như một tay quần vợt vừa trở về từ sân chơi tennis, hay trong trang phục làm cho người khách cảm tưởng như ông đang bận dọn kho. Mọi người ở đây không quan tâm nhiều đến cách ăn mặc. Ai cũng như ai, đi làm trong bộ quần áo mùa hè đơn giản và hầu như ai cũng thích đi dép lê. 
Nói chung, tại một số tập đoàn truyền thống lớn, họ cũng có nhiều cách ăn mặc riêng. Tại IBM, bộ trang phục nơi công sở là áo sơ mi trắng và nơi túi áo luôn kẹp vài cái bút chì, bút bi các mầu. Trong một công ty lớn, các bữa ăn trưa đều do công ty cung cấp. Đa số là thức ăn nhanh và đồ uống hoa quả các loại, được đặt sẵn trong các máy bán hàng tự động. Nhanh, tiện nhưng luôn đủ chất. Cung cách phục vụ như vậy có lợi hơn cả, vì không làm tốn nhiều thời gian qúy giá của mọi người. Tại nhiều nơi không quy định giờ làm việc một cách cứng nhắc, nhưng ai cũng làm việc hết khả năng của mình. Khi bạn rời phòng nghiên cứu với một công việc chưa hoàn thành thì hết ngày hôm ấy và suốt đêm bạn sẽ “quay cuồng” với những câu hỏi dính dáng đến những gì bạn đang làm dở. Khi làm việc, bạn có thể chợp mắt một lúc trên salông nếu việc đó cần và giúp cho bộ não của bạn. Thường thường, khi làm việc và nghiên cứu trên máy tính, bạn như không để ý đến thời gian hay bất cứ những gì chung quanh bạn.
Công nhân đi lại trong công sở bằng xe đạp. Tại đây, danh mục điện thoại được ghi theo tên của nhân viên, chung quanh công sở có bảo vệ cùng chó kiểm soát. Trong phòng là những mắc treo quần áo của mỗi người, chai lọ từ nước ngọt được xếp ngổn ngang ở góc phòng – những hình ảnh đó đã quá quen thuộc với sinh viên sống ở ký túc xá. Phần lớn sinh viên mới ra trường được nhận vào làm ngay trong những công ty nghiên cứu lớn - đa số họ là sinh viên xuất sắc của trường đại học Stanford, MIT hay Berkeley. Vẫn quen với nếp sống sinh viên, ngay ở nơi công sở, họ cũng không muốn thay đổi những thói quen của mình. 
Văn hoá và cách sống của thế hệ người những năm 60 thế kỷ XX đã có những ảnh hưởng không nhỏ đến phong cách của các tập đoàn và mỗi cá nhân đang sinh sống và làm việc ở vùng đất này. Máy tính cá nhân đã ra đời đúng với khẩu hiệu “power to the people” (sức mạnh cho mọi người). PC đã dần dần được trao cho mỗi cá nhân, để trở thành một công cụ hữu ích, con người sẽ dùng nó để thay đổi thế giới. Mỗi một căn hộ nơi đây đều có vườn tược, cửa sổ kính khổ lớn giúp con người sống gần với thiên nhiên hơn. 
Trong những tập đoàn lớn, việc làm thế nào để có nhiều lợi nhuận nhất đã không còn là động cơ chính. Tất nhiên là phải làm tất cả thật tốt để công ty có lời lãi, nhưng sự quan hệ giữa mọi người mới quan trọng.
Buổi tối nơi đây thật vắng vẻ và yên lặng. Bãi đỗ xe trước các công ty lớn đều chật cứng ôtô cho đến tận nửa đêm. Hình ảnh đó cũng đủ nói rõ lên rằng, trong cuộc sống, không thể có tất cả. Khi đã là thành viên của cuộc chạy đua điện tử khốc liệt kia, thì ai trong số họ, cũng phải từ bỏ những vui thú riêng tư.
Thung lũng chuẩn bị cho các đợt động đất “không báo trước” một cách rất chu đáo và chuyên nghiệp. Các công ty đều dùng hệ thống tủ có khoá, được vặn chặt vào tường. Toàn bộ hệ thống máy vi tinh để bàn được vặn ốc, bắt chặt xuống bàn làm việc. Hộp thuốc cứu thương có thể tìm thấy ở khắp các phòng. Ai cũng biết đồ ăn dự trữ được cất ở đâu và đi đường nào xuống gara ôtô để lấy nước. Mọi người đều được thông báo tỉ mỉ đâu là điểm trú ngụ khi xẩy ra sự cố, và những người hàng xóm đều được đào tạo qua lớp cấp cứu... Mọi thứ được chuẩn bị đến mức độ cao nhất trước những sự cố rủi ro của núi lửa. Nhưng có lẽ, các tập đoàn máy tính không để tâm đến các thiên tai cho lắm. Đối với họ, những biểu đồ, con số trên thị trường chứng khoán mới là sự sống còn và phát triển. 
Bất chấp mọi nguy hiểm từ thiên nhiên, các tài xế có đầu óc ở mọi nơi ngày ngày vẫn đổ về đây tìm đất sống. ở đây, hệ thống biển số ôtô được đăng ký theo bang California, nhưng phần lớn các hệ thống vận tải dừng chân tại đây đều có những biển số bang khác, hay biển số nước ngoài cùng hai chữ cái viết hoa chỉ tên nước. Một xã hội nhiều chủng tộc trên đất Mỹ đã là chuyện thường nhật, và ở nơi đây cũng không ngoại lệ. 
ở thung lũng, mỗi một công ty làm ăn lớn đều có những chi nhánh chuyên nghiên cứu và tuyển các thí sinh mới cho công ty. Chi nhánh theo dõi sát sao những gì xảy ra trong lĩnh vực của mình, hay trao đổi cùng các nhà “săn đầu người” từ khắp mọi nơi. Chi nhánh cũng có “tai mắt” trong các trường đại học như Stanford, hay Harvard... Khi đã có “đối tượng theo yêu cầu”, thường thường cuộc nói chuyện và mọi thủ tục ra nhập kéo dài không lâu. Tiền lương thì thí sinh có thể chắc rằng không đâu cao bằng ở đây, ngoài ra thí sinh còn nhận được cổ phần của công ty, bảo hiểm lao động, bảo hiểm sức khoẻ... Nếu thí sinh ở xa và có nguyện vọng dọn đến ở gần nơi làm việc mới, công ty sẽ tìm nhà thích hợp để thuê, chi trả tiền vận chuyển đồ đạc. Nhiều công ty ngỏ ý muốn giúp một khoản tiền khi nhân viên mới có nhu cầu mua nhà! 
Đối với các công ty, việc tìm công nhân viên mới từ các trường đại học là tiện lợi nhất, đỡ tốn kém, bớt phiền phức vì không phải qua tay kẻ trung gian. Sinh viên mới ra trường có một kho kiến thức quý báu, đang quen với việc học hành vất vả, chưa va chạm, phần lớn không đòi hỏi nhiều. Các tập đoàn tin học hay các ngành công nghệ cao luôn để mắt tới các trường đại học như: MIT, Princeton, Stanford và Berkley, họ có quyền lựa chọn những sinh viên giỏi nhất trong số xuất sắc nhất!
Các chi nhánh chọn nhân viên mới cho công ty phải luôn nhớ tới những quy tắc vàng sau: Không bao giờ và mãi mãi không bao giờ được phép đánh giá thí sinh qua mầu da và giới tính; Những gì không dính dáng đến công việc, không được hỏi! Có thể hỏi về trình độ ngoại ngữ, nhưng không nên tò mò hỏi thí sinh đã học ngoại ngữ ở đâu, cũng như nơi sinh, chỗ ở của bố mẹ, quốc tịch. 
Hiện tượng Thung lũng Silicon chắc sẽ chỉ có một. Tổng doanh thu của các tập đoàn nơi đây lên tới con số 200 tỉ USD mỗi năm. Nhiều nước châu Âu đã cố tạo ra những cái nôi thông tin và high-tech tương tự, nhưng có lẽ điểm nóng duy nhất của vũ trụ thông tin huyền bí kia đã thuộc về nước Mỹ.