Tạo thêm sức bật cho cơ sở
Phần lớn cơ sở công nghiệp nông thôn (CNNT) trên địa bàn Sơn La có quy mô nhỏ và vừa, nguồn lực tài chính còn hạn chế. Vì vậy, nguồn hỗ trợ từ chính sách khuyến công đã trở thành điểm tựa để các cơ sở mạnh dạn đầu tư máy móc, đổi mới công nghệ, hoàn thiện sản phẩm và tìm kiếm thị trường.
Năm 2025, khuyến công địa phương thực hiện 6 nhiệm vụ với kinh phí 1.605 triệu đồng, tập trung vào hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến; thiết kế mẫu mã, bao bì; xây dựng, đăng ký nhãn hiệu; sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; bình chọn sản phẩm CNNT tiêu biểu (RISEP) và quảng bá sản phẩm. Qua đó, năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm và khả năng tiếp cận thị trường của các cơ sở từng bước được nâng lên.
Năm 2026, Trung tâm được bổ sung một đề án khuyến công quốc gia với kinh phí 1.600 triệu đồng, hỗ trợ các cơ sở CNNT tham gia hội chợ, triển lãm trong nước, qua đó tăng cơ hội quảng bá, kết nối giao thương và tìm kiếm thị trường.
Trong 9 tháng năm 2026, khuyến công địa phương được giao 1.950 triệu đồng triển khai 9 chương trình, đề án. Một số nhiệm vụ đã hoàn thành như hỗ trợ 300 triệu đồng cho Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ hoa quả sấy Cường Hoa ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến vào chế biến hoa quả; 250 triệu đồng hỗ trợ phòng trưng bày, quảng bá sản phẩm RISEP tại Phố đi bộ Mộc Châu; 200 triệu đồng tuyên truyền sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tại 4 trường học.
Từ những hỗ trợ cụ thể, khuyến công đã góp phần nâng năng suất, giảm chi phí, cải thiện chất lượng và giá trị sản phẩm, hỗ trợ bảo hộ nhãn hiệu, mở rộng thị trường, tạo việc làm và thúc đẩy chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp.
Đưa chính sách đến gần cơ sở hơn
Mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang đặt ra yêu cầu mới đối với cách tổ chức thực hiện chính sách khuyến công, nhất là trong tuyên truyền, hướng dẫn và nắm bắt nhu cầu của cơ sở tại cấp xã.
Sơn La không thực hiện sáp nhập tỉnh, song trong năm 2026, Trung tâm đã tăng cường tư vấn, hướng dẫn, kiểm tra hoạt động khuyến công tại nhiều xã, phường. Dù vậy, cán bộ phụ trách khuyến công tại cấp xã còn thiếu, chủ yếu kiêm nhiệm; một bộ phận cán bộ mới tiếp cận nhiệm vụ nên việc tuyên truyền, hướng dẫn chính sách chưa thực sự thường xuyên.
Ở phía cơ sở, khó khăn lớn vẫn là nguồn lực tài chính. Phần lớn đối tượng thụ hưởng là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh, trong khi khả năng chuẩn bị hồ sơ, bố trí vốn đối ứng và tổ chức thực hiện dự án còn hạn chế. Năm 2026 đã phát sinh trường hợp phải điều chỉnh đối tượng, dừng hoặc chuyển đổi nội dung do cơ sở chưa bảo đảm nguồn lực hoặc thay đổi kế hoạch đầu tư, ảnh hưởng đến tiến độ và giải ngân.
Thực tế này cho thấy khuyến công cần chuyển từ cách hỗ trợ khi cơ sở đã có đề xuất sang chủ động khảo sát, nắm bắt nhu cầu và đánh giá năng lực thực hiện ngay từ khâu xây dựng kế hoạch; đồng thời đồng hành với cơ sở trong suốt quá trình triển khai.
Ưu tiên công nghệ, thương hiệu và thị trường
Trong giai đoạn 2026-2030, Sơn La định hướng tập trung nguồn lực cho đổi mới công nghệ, ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến vào chế biến nông sản, thực phẩm và các sản phẩm có lợi thế của tỉnh; ưu tiên cơ sở có năng lực sản xuất, có thị trường và khả năng huy động vốn đối ứng.
Cùng với đầu tư thiết bị, khuyến công sẽ gắn phát triển sản phẩm với xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu, hoàn thiện mẫu mã, bao bì, nâng cao chất lượng và xúc tiến thương mại, từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường cũng được xác định là hướng ưu tiên.
Đáng chú ý, hoạt động xúc tiến thương mại sẽ được gắn với tiềm năng du lịch của Sơn La, qua đó đưa sản phẩm RISEP, OCOP và sản phẩm đặc trưng đến gần hơn với khách du lịch và người tiêu dùng. Công tác tuyên truyền, hướng dẫn chính sách cũng được tăng cường đến xã, phường và cơ sở theo hướng đơn giản, dễ tiếp cận.
Để hoàn thành kế hoạch năm 2026, Sơn La sẽ rà soát các đề án đang triển khai, đánh giá tiến độ và kịp thời điều chỉnh những trường hợp không còn đủ điều kiện. Chất lượng lựa chọn đối tượng được đặt lên hàng đầu, dựa trên năng lực tài chính, vốn đối ứng, phương án đầu tư, nhu cầu thị trường và khả năng hoàn thành của cơ sở.
Công tác kiểm tra, giám sát sẽ được tăng cường để xử lý sớm những vướng mắc về vốn đối ứng, mua sắm thiết bị, hồ sơ chứng từ và tiến độ thực hiện, tránh dồn việc vào cuối năm. Nguồn lực cũng được ưu tiên cho cơ sở có sản phẩm chủ lực, sản phẩm RISEP, sản phẩm đặc sản và khả năng mở rộng thị trường; đồng thời khuyến khích liên kết giữa cơ sở CNNT, hợp tác xã và doanh nghiệp phân phối.
Từ thực tiễn triển khai, Sơn La đề xuất tiếp tục được hướng dẫn cụ thể việc thực hiện các nội dung mới của Nghị định số 235/2025/NĐ-CP; nâng mức hỗ trợ theo Thông tư số 28/2018/TT-BTC và Thông tư số 64/2024/TT-BTC; đồng thời tiếp tục bố trí kinh phí khuyến công quốc gia và địa phương theo nhu cầu thực tế.
Trong bối cảnh mới, khuyến công Sơn La đang hướng tới một cách làm sát thực hơn: sát cơ sở, đúng đối tượng, đúng nhu cầu và lấy hiệu quả thực tế làm trọng tâm. Qua đó, chính sách không chỉ hỗ trợ đầu tư trước mắt mà còn tạo nền tảng để các cơ sở CNNT đổi mới công nghệ, nâng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và góp phần thúc đẩy công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp phát triển.
