Nâng tầm giá trị nông sản và thực phẩm trong chuỗi cung ứng bền vững

Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ Diễn đàn Xuất khẩu 2026 thuộc chuỗi hoạt động Triển lãm Viet Nam International Sourcing 2026, thu hút sự tham gia sâu rộng của các cơ quan ngoại giao, hiệp hội doanh nghiệp cùng mạng lưới các nhà phân phối quốc tế, mở ra nhiều triển vọng liên kết và xúc tiến thương mại thiết thực.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Anh Hoàng - Phó Giám đốc ITPC, cho biết ngành nông nghiệp và thực phẩm chế biến tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những lĩnh vực xuất khẩu chủ lực của đất nước.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt gần 42,8 tỷ USD, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm 2025; GDP toàn ngành tăng từ 3,8% đến 3,85% và cán cân thương mại ghi nhận mức xuất siêu 9,2 tỷ USD. Riêng tại TP. Hồ Chí Minh, địa phương hiện đảm nhận 30% đến 35% giá trị sản xuất chế biến lương thực, thực phẩm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và chiếm khoảng 14% đến 15% quy mô sản xuất công nghiệp cả nước.

Để tạo động lực tăng trưởng mới trước đòi hỏi ngày càng cao của người tiêu dùng và các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, ngành nông nghiệp đang định hình bước chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang chế biến sâu có giá trị gia tăng cao, tuân thủ các chuẩn mực về môi trường và trách nhiệm xã hội.

Thành phố Hồ Chí Minh cũng đang triển khai Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Chiến lược phát triển ngành chế biến lương thực thực phẩm đến năm 2030 với trọng tâm là ứng dụng công nghệ sau thu hoạch, kinh tế tuần hoàn và hoàn thiện hạ tầng logistics chuỗi lạnh đồng bộ. Các nhóm hàng được ưu tiên hỗ trợ liên kết chuỗi gồm: hạt điều, cao su, hồ tiêu, cà phê, ca cao, chè, gạo, thủy hải sản, thực phẩm chế biến và dòng sản phẩm Halal.

Đại diện cho góc nhìn tiếp cận thị trường xuất khẩu, ông Sven Dekker, Đồng sáng lập Công ty Viet Nam Food Europe BV, cung cấp bức tranh tổng thể về tiềm năng thương mại tại khu vực châu Âu. Hiện nay, Liên minh châu Âu (EU) nhập khẩu khoảng 14 tỷ EUR thực phẩm từ khối ASEAN, trong đó nguồn hàng từ Việt Nam chiếm tỷ trọng 25%.

Cùng với đó, phân khúc thương mại điện tử B2B tại châu Âu ghi nhận mức tăng trưởng bình quân hơn 22% mỗi năm, mở ra phương thức phân phối hiệu quả cho các mặt hàng đáp ứng tốt 3 tiêu chí then chốt của bên mua gồm chất lượng, tốc độ giao nhận và khả năng giao dịch trực tuyến.

Nhận thấy xu hướng người tiêu dùng tìm kiếm các sản phẩm sạch, tiện dụng và rõ ràng về nguồn gốc xuất xứ, nền tảng Miss Linh được thành lập tại Hà Lan từ năm 2023 với vai trò là sàn thương mại điện tử B2B chuyên biệt dành riêng cho các nhà cung ứng Việt Nam.

Đến nay, sàn đã quy tụ hơn 30 thương hiệu uy tín, đạt doanh thu thường niên trên 500.000 EUR với tốc độ tăng trưởng 150%, đồng thời hướng tới mục tiêu 16 triệu EUR vào năm 2030. Đơn vị đã thiết lập mạng lưới liên kết cùng hơn 1.300 nhà hàng thông qua Hội Ẩm thực Việt Nam tại châu Âu (VCHO), đồng thời đưa hàng hóa tiếp cận các hệ thống phân phối lớn như đơn vị bán buôn Sligro với 54 chi nhánh tại Hà Lan và Bỉ, chuỗi ẩm thực nhanh EAZIE và tổ chức dịch vụ ăn uống Vermaat. Bên cạnh nền tảng số, công ty cũng duy trì các hoạt động kết nối trực tiếp như tổ chức trải nghiệm sản phẩm tại Hà Lan và đưa đối tác đầu bếp châu Âu về khảo sát thực tế tại các vùng nguyên liệu Việt Nam.

Về khía cạnh liên kết tiêu thụ và kiểm soát chất lượng trong hệ thống bán lẻ hiện đại, ông Jose Mestre, Giám đốc Trung tâm đào tạo về ngành thực phẩm tươi sống thuộc Tập đoàn Central Retail, chia sẻ kinh nghiệm vận hành chuỗi phân phối quy mô lớn tại thị trường nội địa. Central Retail hiện nắm giữ 61% thị phần phân khúc đại siêu thị tại Việt Nam, sở hữu mạng lưới hơn 330 trung tâm thương mại và cơ sở kinh doanh hiện diện tại 26 trên 34 tỉnh, thành phố với tổng diện tích sàn đạt trên 1,3 triệu m². Trong toàn bộ hệ thống gồm các thương hiệu GO!, Tops Market, mini go! và Lan Chi Mart, tỷ lệ cung ứng các mặt hàng có nguồn gốc nội địa luôn được duy trì ở mức 90%.

Doanh nghiệp đặt trọng tâm vào chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm tươi sống thông qua việc kiểm soát nghiêm ngặt quy trình HACCP, loại bỏ phụ gia có hại, ưu tiên các mặt hàng hữu cơ hoặc không chứa kháng sinh theo Chương trình Tích xanh trách nhiệm. Nhằm thích ứng với xu hướng số hóa, đại siêu thị GO! đã ghi nhận hơn 230.000 người dùng hoạt động hàng tháng trên ứng dụng di động. Đi đôi với hoạt động thương mại, tập đoàn thực hiện cam kết phát triển bền vững khi góp phần giảm khoảng 40.000 tấn khí thải CO2 mỗi năm, lắp đặt năng lượng mặt trời tại 33 địa điểm, vận hành 302 trạm sạc xe điện và hỗ trợ sinh kế cho 415 hộ gia đình sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, sự kiện Tuần lễ hàng Việt Nam tại Thái Lan tiếp tục được tổ chức thường niên nhằm tạo cầu nối đưa nông sản chất lượng cao sang các quốc gia trong khu vực.

Ở góc độ nâng cao năng lực sản xuất và xuất khẩu của doanh nghiệp quy mô lớn, ông Lê Anh Dũng, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Rau quả, Nông sản (Vegetexco Vietnam), đã chia sẻ giải pháp thiết lập chuỗi giá trị nông nghiệp khép kín từ nghiên cứu giống, canh tác công nghệ cao đến chế biến và thương mại quốc tế của đơn vị. Là doanh nghiệp đầu ngành trực thuộc hệ sinh thái nông nghiệp của Tập đoàn T&T Group với mạng lưới trên 35 đơn vị thành viên cùng công ty liên kết, Vegetexco hiện đã đưa các nhóm mặt hàng chủ lực hiện diện tại 58 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm các thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc.

Nhằm hiện thực hóa định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, Tổng Công ty đang tập trung nguồn lực xây dựng các nông trường chuyên canh và trung tâm bảo quản, chế biến nông sản hiện đại trải rộng khắp 4 vùng kinh tế trọng điểm gồm: Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Năng lực cung ứng thường niên của đơn vị ghi nhận những con số ấn tượng, bao gồm 100.000 tấn rau củ và hoa quả tươi cùng sản phẩm chế biến sâu, 3 triệu tấn lương thực (gạo, sắn lát, ngô), 300.000 tấn hạt và nguyên liệu đồ uống (hạt điều, hồ tiêu, cà phê, chè), kết hợp 20.000 tấn thủy sản được kiểm soát nghiêm ngặt theo các hệ thống quản lý chất lượng quốc tế như ISO 9001, FSSC 22000, VietGAP, GlobalGAP, BRCGS, FDA và HACCP.

Song song đó, doanh nghiệp chủ động bảo đảm chuỗi cung ứng đầu vào thông qua nhiệm vụ dự trữ, kinh doanh giống rau quả quốc gia trong hơn ba thập kỷ, cung cấp giải pháp vật tư nông nghiệp công nghệ cao cho khoảng 100.000 hecta canh tác mỗi năm và cung ứng 500.000 tấn nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi, qua đó khẳng định vai trò trụ cột trong việc thúc đẩy xuất khẩu và gia tăng giá trị nông sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Hội thảo thống nhất nhận định sự phát triển bền vững của ngành nông sản và thực phẩm Việt Nam đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa 3 giải pháp then chốt: định hướng quy hoạch và hỗ trợ kỹ thuật chế biến sâu từ cơ quan quản lý nhà nước; năng lực mở rộng kênh phân phối số xuyên biên giới của các nhà cung ứng; việc tuân thủ các chuẩn mực chất lượng khắt khe từ các tập đoàn bán lẻ đa quốc gia. Mối liên kết đồng bộ này là cơ sở vững chắc giúp hàng hóa Việt Nam gia tăng giá trị kinh tế, nâng cao uy tín thương hiệu và từng bước tham gia sâu rộng vào chuỗi cung ứng khu vực cũng như toàn cầu.