Đôi nét về đất nước Jordan
Jordan (tên đầy đủ là Vương quốc Hashemite Jodan) nằm ở phía Đông Nam Địa Trung Hải, phía Bắc giáp Syrie, Đông Bắc giáp I-rắc, Đông Nam giáp Ả-rập Xê-út, và Tây giáp Israel. Với diện tích 97.740 km2 (bằng khoảng 3/4 diện tích của Việt Nam) nhưng Jordan chỉ có trên 6,1 triệu dân sinh sông, 90% trong số này là người Hồi giáo dòng Sunnitte. Jordan là nước có lực lượng lao động có học vấn và tay nghề cao nhất trong nhóm các nước Ả-rập. Ngôn ngữ được sử dụng chính ở Jordan là tiếng Ả-rập. Các danh lam thắng cảnh nổi tiếng ở Jordan là thủ đô Amman, đền Hécquyn, pháo đài La mã Arắc, đèo Sic, v.v…
Jordan hình thành cách đây khoảng 2.000 năm. Trước tiên một số người từ bán đảo Ả-rập đến ở vùng thung lũng sông Jordan, lúc đầu sống du mục, sau định cư thành các bộ tộc, làng mạc, lan rộng xuống phía Đông giáp Biển Chết. Đến thế kỷ thứ I sau Công Nguyên hình thành khu vực Jordan. Jordan liên tiếp bị các đế quốc Ả-rập, Babilon, Assyrien, La Mã, Thổ… thống trị và được hoàn toàn độc lập vào ngày 25/5/1946.
Jordan theo chế độ quân chủ lập hiến. Vua chỉ định Thủ tướng. Thủ tướng lựa chọn Hội đồng Bộ trưởng. Hội đồng Bộ trưởng chịu trách nhiệm trước Quốc hội. Quốc hội bao gồm Thượng nghị viện (do Vua chỉ định) và Hạ nghị viện do dân cử.
Đại bộ phận đất đai Jordan là sa mạc hoặc nửa sa mạc, chiếm khoảng 80% diện tích, trong đó vùng Biển Chết rộng 755 km2. Vùng núi nằm ở phía Tây, vùng cao sa mạc chạy dài xuống phía Đông và vùng thung lũng nằm giữa vùng núi cao, thấp hơn mực nước biển từ 200m - 400m. Tài nguyên thiên nhiên ở Jordan không nhiều, đặc biệt không có dầu mỏ. Khoáng sản chính có phốt phát, xi măng, ngoài ra có quặng sắt, đồng, thạch cao, măng gan và muối khoáng ở vùng Biển Chết.
Tình hình kinh tế
Ngành công nghiệp chủ yếu ở Jordan là các ngành khai thác. Năm 2008, công nghiệp chiếm 29,9% GDP của Jordan, với mức tăng trưởng sản xuất công nghiệp đạt 5,7%. Caá lĩnh vực công nghiệp chính là sản xuất quần áo, xi măng, thuốc, khai thác phốt phát, tinh lọc dầu, phân bón, hóa chất vô cơ, canxi cacbonat. Jordan đứng thứ 3 trên thế giới về xuất khẩu phốt phát (sau Ma-rốc, Mỹ). Năm 1988, sản lượng khai thác phốt phát đạt gần 6,5 triệu tấn. Xuất khẩu phốt phát chiếm 35,2% tổng số xuất khẩu (1989). Từ năm 1990, do ảnh hưởng của chiến tranh vùng Vịnh, xuất khẩu phốt phát của Jordan bị giảm dần. Ngoài ra còn có một số nhà máy xi măng, hóa chất khác và một nhà máy lọc dầu (dầu thô do Ả-rập Xê-út và I-rắc cung cấp).
Đất nông nghiệp ở Jordan chỉ chiếm khoảng 25% tổng diện tích toàn quốc, sản phẩm nông nghiệp chiếm 3,6% GDP, gồm lúa mì, đại mạch, ôliu, đậu và rau quả các loại. Chăn nuôi có bò sữa, dê cừu, gia súc và cá. Jordan chủ yếu nhập khẩu lương thực, thực phẩm và hàng tiêu dùng để phục vụ nhu cầu trong nước từ các đối tác chính là Mỹ, Trung Quốc, Ả-rập Xê-út, Đức…
Từ cuối thập kỷ 80, kinh tế Jordan khủng hoảng nghiêm trọng. Chiến tranh I-ran, I-rắc kết thúc, các khoản tiền viện trợ cho không của các nước sản xuất dầu vùng Vịnh bị cắt giảm và số tiền của người Jordan lao động ở nước ngoài chuyển về cũng bị giảm nhiều. Tăng trưởng kinh tế chậm, nợ kéo dài, nghèo khổ, thất nghiệp là những vấn đề nan giải của nước này. Năm 2008, GDP bình quân đầu người của Jordan là 5.100 tỷ USD, tỷ lệ thất nghiệp là 12,6%, tỷ lệ lạm phát theo giá tiêu dùng là 14,9%.
Quan hệ quốc tế
Jordan là một nước không liên kết, quan hệ tốt, hài hòa với phần lớn các nước Ả-rập nhằm tranh thủ sự giúp đỡ về kinh tế. Jordan công nhận quyền tự quyết của nhân dân Palestine và nêu yêu cầu Israel phải rút khỏi các vùng bị chiếm đóng từ năm 1967. Jordan tán thành nghị quyết 242 và 338 của Liên hợp quốc về vấn đề Trung Đông, hoan nghênh sáng kiến hòa bình Trung Đông do Ả-rập Xê-út đưa ra năm 2992, ủng hộ lộ trình hòa bình.
Jordan ủng hộ hòa ước PLO-Israel đã ký hiệp ước hòa bình chấm dứt tình trạng chiến tranh kéo dài 46 năm, bình thường hóa quan hệ với Israel (cùng lập Đại sứ quán tại thủ đô của nhau ngày 11/12/1994), mở cửa biên giới và đẩy mạnh hợp tác giữa hai nước.
Quan hệ Việt Nam - Jordan
Ngày 9/8/1980, Việt Nam và Jordan lập quan hệ ngoại giao. Hiện nay Đại sứ quán Việt Nam tại Riyadh (Ả-rập Xê-út) kiêm nhiệm Jordan và Đại sứ quán Jordan tại Bắc Kinh (Trung Quốc) kiêm nhiệm Việt Nam. Hai bên đã ký Hiệp định về vận chuyển hàng không ngày 18/11/1994 (có hiệu lực kể từ ngày 30/7/1995) và Hiệp định thương mại vào tháng 3/1997.
Theo Tổng cục Hải quan Việt Nam, kim ngạch buôn bán hai chiều Việt Nam - Jordan chỉ ở mức khiêm tốn với 37,1 triệu USD (năm 2006), 25,5 triệu USD (năm 2007) và 52,7 triệu USD (năm 2008), trong đó Việt Nam luôn xuất siêu với giá trị kim ngạch xuất khẩu lần lượt theo các năm kể trên là 16,8 triệu USD, 19,1 triệu USD và 45,2 triệu USD. Hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Jordan gồm có: sắt thép, hải sản, cà phê, hạt tiêu,chè, dây điện và dây cáp điện… Hàng hóa Việt Nam nhập khẩu từ thị trường này gồm có: đồng phế liệu…
Mặc dù Jordan là thị trường nhỏ nhưng khá mở và không khó để tiếp cận. Việt Nam có nhiều thuận lợi xuất khẩu sang Jordan nhờ có cơ cấu mặt hàng đa dạng, giá cả cạnh tranh, sản phẩm phù hợp với nhu cầu tiêu thụ của thị trường Jordan… Do vậy, các doanh nghiệp Việt Nam cần tận dụng những lợi thế này để có những chiến lược tiếp cận thị trường hiệu quả nhằm đa dạng hóa các thị trường xuất khẩu tại Trung đông và tăng cường hơn nữa giá trị kim ngạch xuất khẩu sang Jordan.
