Diễn đàn Phòng vệ thương mại năm 2026 có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, lãnh đạo Cục Phòng vệ thương mại, đại diện các bộ, ngành trung ương và địa phương, các hiệp hội ngành hàng, chuyên gia kinh tế cùng đông đảo lãnh đạo các doanh nghiệp và hiệp hội.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh vai trò của phòng vệ thương mại trong việc bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, bảo vệ hợp lý năng lực sản xuất trong nước và hỗ trợ hàng hóa Việt Nam duy trì, mở rộng thị trường xuất khẩu. Thứ trưởng cho rằng phòng vệ thương mại không phải là công cụ hạn chế cạnh tranh mà là công cụ bảo vệ cạnh tranh công bằng, góp phần tạo điều kiện và củng cố niềm tin cho doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ, duy trì việc làm và củng cố chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh phòng vệ thương mại ngày càng được sử dụng phổ biến trên thế giới, Thứ trưởng đề nghị công tác phòng vệ thương mại chuyển mạnh từ ứng phó sang chủ động, từ xử lý từng vụ việc sang quản trị rủi ro, với sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp. Đồng thời, cần tăng cường cảnh báo sớm, nâng cao chất lượng dữ liệu và năng lực sử dụng công cụ phòng vệ thương mại, qua đó góp phần xây dựng nền sản xuất đủ mạnh, doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh và tạo động lực cho tăng trưởng nhanh, bền vững.
Thực tiễn cho thấy công tác phòng vệ thương mại của Việt Nam ngày càng được triển khai chủ động trên cả hai chiều nhập khẩu và xuất khẩu. Đối với hàng hóa nhập khẩu, Việt Nam đã khởi xướng 62 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại và đang duy trì 37 biện pháp đối với hàng hóa nhập khẩu, việc điều tra, áp dụng các biện pháp trên cơ sở quy định pháp luật và cam kết quốc tế góp phần bảo đảm cạnh tranh công bằng và bảo vệ năng lực sản xuất trong nước.
Đối với hàng hóa xuất khẩu, tính đến giữa tháng 9/2026, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đã phải đối mặt với 327 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại từ 27 thị trường. Riêng 9 tháng đầu năm 2026 phát sinh 27 vụ việc mới, tăng hơn 4 vụ so với số vụ việc của cả năm 2025. Diễn biến này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp trong việc theo dõi thị trường, nhận diện sớm rủi ro và chủ động ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại tại nước ngoài.
Tại Diễn đàn, các đại biểu, chuyên gia và đại diện các đơn vị tập trung trao đổi về các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng lực sản xuất quốc gia và tăng cường khả năng ứng phó với các rủi ro thương mại.
Ông Nguyễn Ngọc Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, trình bày tham luận về các giải pháp chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới, qua đó làm rõ những yêu cầu đặt ra đối với việc nâng cao năng lực sản xuất và động lực tăng trưởng của nền kinh tế.
Ông Lê Sỹ Giảng, Giám đốc công ty TNHH GH Consults, phân tích xu hướng sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại trên thế giới nhằm bảo vệ sản xuất trong nước. Trong bối cảnh dư thừa công suất và cạnh tranh về giá ngày càng gay gắt, các sản phẩm công nghiệp cơ bản như kim loại, hóa chất, nhựa và vật liệu xây dựng chiếm tỷ trọng lớn trong các vụ việc phòng vệ thương mại. Bên cạnh đó, các biện pháp chống lẩn tránh và gian lận xuất xứ ngày càng được áp dụng rộng rãi, với hình thức ngày càng đa dạng.
Tham luận cũng đề cập đến xu hướng áp dụng các công cụ thương mại mới như thuế quan theo Điều 232, Điều 301 của Hoa Kỳ và Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU, đặt ra yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam chủ động theo dõi, nhận diện và ứng phó với các rủi ro thương mại.
Tham luận của ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại, nhấn mạnh vai trò của phòng vệ thương mại trong việc bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, củng cố năng lực sản xuất và tạo dư địa cho tăng trưởng.
Bài tham luận phân tích những sức ép mà các ngành công nghiệp nền tảng đang phải đối mặt, đồng thời đề xuất chuyển từ xử lý vụ việc sang quản trị chủ động rủi ro thương mại thông qua các giải pháp tăng cường cảnh báo sớm, chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao năng lực của hiệp hội và doanh nghiệp, tăng cường phối hợp thực thi và gắn phòng vệ thương mại với chính sách phát triển công nghiệp.
Ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, trao đổi về quản trị chuỗi cung ứng và sử dụng hiệu quả các công cụ phòng vệ thương mại đối với các mặt hàng tiêu dùng trong nước. Các nội dung trao đổi góp phần làm rõ vai trò của phòng vệ thương mại trong bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, củng cố năng lực sản xuất và nâng cao khả năng chủ động ứng phó của doanh nghiệp trước những biến động của thị trường trong nước và quốc tế.
Các tham luận và ý kiến trao đổi tại Diễn đàn đã góp phần làm rõ vai trò của phòng vệ thương mại trong bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, củng cố năng lực sản xuất, đồng thời nâng cao khả năng chủ động ứng phó của doanh nghiệp trước những biến động của thị trường trong nước và quốc tế.
Trong khuôn khổ Diễn đàn, hội thảo chuyên đề buổi chiều tập trung hướng dẫn doanh nghiệp nhận diện các dấu hiệu khởi xướng điều tra và xây dựng hồ sơ yêu cầu điều tra phòng vệ thương mại. Cục Phòng vệ thương mại làm rõ các yêu cầu về phạm vi hàng hóa, ngành sản xuất trong nước, chứng minh thiệt hại và mối quan hệ nhân quả.
Đồng thời hướng dẫn thu thập dữ liệu, bảo đảm tính đại diện và nhất quán của dữ liệu trong hồ sơ. Bên cạnh đó, các tình huống thực tế và những lưu ý trong quá trình xây dựng hồ sơ cũng được chia sẻ, trao đổi cụ thể, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực chủ động sử dụng công cụ phòng vệ thương mại để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Thông qua hoạt động này, Cục Phòng vệ thương mại mong muốn hỗ trợ doanh nghiệp và hiệp hội chuyển dần từ tư duy bị động sang chủ động, coi dữ liệu, cảnh báo sớm và năng lực sử dụng công cụ phòng vệ thương mại là một bộ phận của quản trị rủi ro trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
Diễn đàn Phòng vệ thương mại năm 2026 tiếp tục khẳng định vai trò của phòng vệ thương mại trong bảo vệ và thúc đẩy năng lực sản xuất trong nước, đồng thời tăng cường kết nối hiệu quả giữa cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp, thúc đẩy doanh nghiệp chủ động hơn trong sử dụng công cụ phòng vệ thương mại và ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, củng cố nền tảng sản xuất trong nước và kiến tạo động lực cho tăng trưởng bền vững của nền kinh tế Việt Nam.
