[eMagazine] Lâm Đồng: OCOP mở đường, xúc tiến thương mại đưa sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số ra thị trường

Tỉnh Lâm Đồng hiện có 49 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số có hơn 683.000 người. Không gian văn hóa đa dạng với cồng chiêng, lễ hội truyền thống, sử thi, dân ca, dân vũ, nghề dệt thổ cẩm, cùng các sản vật đã góp phần tạo nên bản sắc riêng của vùng đất Lâm Đồng. Đây cũng là nguồn tài nguyên văn hóa và sản vật đặc trưng, tạo nền tảng để phát triển các sản phẩm gắn với cộng đồng, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị kinh tế.

Lâm Đồng là địa phương có nhiều lợi thế về nông nghiệp, với hệ thống sản phẩm phong phú từ rau, hoa, cà phê, trà, atiso, trái cây, mắc ca đến các sản phẩm nông sản chế biến. Trong quá trình phát triển kinh tế nông thôn, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang trở thành một trong những động lực quan trọng giúp các sản phẩm đặc trưng của địa phương từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang hàng hóa có chất lượng, thương hiệu và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Sau 5 năm triển khai giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có 527 chủ thể với 941 sản phẩm OCOP được công nhận, gồm 88 sản phẩm 4 sao và 853 sản phẩm 3 sao; tăng hơn 4,4 lần so với năm 2020. 

Đáng chú ý, sự phát triển của OCOP không chỉ thể hiện ở số lượng sản phẩm được công nhận. Các chủ thể ngày càng chú trọng hơn đến chất lượng, truy xuất nguồn gốc, bao bì, nhãn hiệu và khả năng tiếp cận thị trường. Nhiều sản phẩm đã có mặt tại các hệ thống phân phối hiện đại, các điểm giới thiệu sản phẩm và nền tảng thương mại điện tử.

Đây chính là nền tảng để những sản phẩm gắn với vùng đồng bào dân tộc thiểu số có thêm cơ hội bước ra thị trường rộng lớn hơn.

Thực tế, lợi thế của sản phẩm vùng dân tộc thiểu số không chỉ nằm ở nguyên liệu hay điều kiện tự nhiên mà còn ở những giá trị được hình thành từ tập quán sản xuất, kinh nghiệm và tri thức bản địa. Những sản phẩm như cà phê, rượu cần, đan lát, thổ cẩm… vừa mang giá trị hàng hóa, vừa gắn với bản sắc văn hóa của cộng đồng.

_{Đa dạng các sản phẩm OCOP của vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Lâm Đồng.}

Khi tham gia Chương trình OCOP, những sản vật này có thêm điều kiện để được chuẩn hóa về chất lượng, hoàn thiện mẫu mã, xây dựng thương hiệu và tiếp cận các kênh tiêu thụ hiện đại. Qua đó, giá trị kinh tế được nâng lên, đồng thời những giá trị văn hóa đặc trưng cũng có cơ hội được giới thiệu rộng rãi hơn.

Ở góc độ này, OCOP không đơn thuần là chương trình đánh giá và phân hạng sản phẩm. Quan trọng hơn, đây là quá trình giúp thay đổi cách tiếp cận đối với sản vật địa phương: từ việc làm ra sản phẩm theo khả năng sang chú trọng chất lượng, thương hiệu, thị trường và khả năng tham gia chuỗi giá trị.

Thông qua các hoạt động đào tạo, tập huấn, hỗ trợ xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại, các chủ thể có thêm điều kiện tiếp cận kiến thức sản xuất hiện đại, nâng cao năng lực quản lý và phát triển sản phẩm. Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đây là cơ sở để những lợi thế bản địa từng bước được chuyển hóa thành giá trị kinh tế bền vững.

Tuy nhiên, một sản phẩm được công nhận OCOP mới chỉ là điểm khởi đầu. Để giá trị được hiện thực hóa, sản phẩm phải đi được vào thị trường, tiếp cận người tiêu dùng và hình thành đầu ra ổn định. Đây cũng là phần việc đặt ra đối với hoạt động xúc tiến thương mại của địa phương.

Những năm qua, Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và các chủ thể sản xuất mở rộng thị trường tiêu thụ. Việc kết nối với các hệ thống phân phối lớn được xác định là một trong những hướng đi quan trọng.

Sở Công Thương đã hỗ trợ doanh nghiệp kết nối với Saigon Co.op, Satra, Central Retail Việt Nam, MM Mega Market Việt Nam, Bách Hóa Xanh và Công ty TNHH Thương mại Laria. Cùng với đó là hỗ trợ doanh nghiệp kết nối hợp tác sản xuất, xuất khẩu chuối Dole sang thị trường Nhật Bản; tiếp cận thị trường trực tuyến, tham gia các hoạt động kết nối giao thương và livestream quảng bá sản phẩm.

Hoạt động xúc tiến thương mại vì vậy đang được mở rộng từ việc giới thiệu sản phẩm sang tìm kiếm đối tác và tạo đầu ra cụ thể. Với các sản phẩm OCOP và sản phẩm đặc trưng vùng dân tộc thiểu số, đây là khâu có ý nghĩa quyết định, bởi sản phẩm chỉ thực sự phát huy giá trị khi có khả năng tiếp cận người tiêu dùng và duy trì thị trường ổn định.

Một trong những hoạt động gần đây là Hội chợ Quốc tế Thương mại, Du lịch và Đầu tư Hành lang Kinh tế Đông Tây – Đà Nẵng 2026, diễn ra từ ngày 12 đến 17/8 tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm Đà Nẵng. Tham gia sự kiện, Sở Công Thương Lâm Đồng tổ chức đoàn gồm 9 doanh nghiệp, giới thiệu các sản phẩm thế mạnh như cà phê, điều, mắc ca, ca cao, trà atiso cùng nhiều sản phẩm nông sản, thực phẩm chế biến.

Tại các hoạt động hợp tác liên vùng, Lâm Đồng cũng đưa nhiều sản phẩm đặc trưng như rau, hoa, cà phê, trà, atiso, trái cây, mắc ca, đông trùng hạ thảo cùng sản phẩm chế biến và OCOP đến các không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm.

Những hoạt động này tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp, hợp tác xã quảng bá thương hiệu, tiếp cận đối tác và nắm bắt xu hướng tiêu dùng. Đồng thời, các diễn đàn trao đổi kinh nghiệm phát triển OCOP, làng nghề, mô hình nông nghiệp trải nghiệm và kết nối chuỗi giá trị liên vùng góp phần thúc đẩy xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng sản phẩm và gắn sản xuất với du lịch.

Điểm đáng chú ý trong cách làm của Lâm Đồng là tăng cường kết nối trực tiếp giữa chủ thể sản xuất với các nhà phân phối.

Ngày 21/8, Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng tổ chức Chương trình trưng bày, giới thiệu, triển lãm, kết nối sản phẩm đặc trưng của tỉnh kết hợp chương trình khuyến mại tập trung tại khu vực Siêu thị GO! Đà Lạt. Chương trình thu hút hơn 40 doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, kinh doanh tham gia.

Các sản phẩm được giới thiệu tập trung vào ba nhóm chính gồm sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu; nông sản chế biến, sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP; cùng nhóm sản phẩm được cấp quyền sử dụng chứng nhận nhãn hiệu “Đà Lạt - kết tinh kỳ diệu từ đất lành”.

Theo ông Nguyễn Văn Khánh - Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng, việc tổ chức triển lãm không chỉ nhằm giới thiệu sản phẩm đến người tiêu dùng mà còn tạo điều kiện để các doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường và từng bước nâng cao khả năng cạnh tranh.

Trong khuôn khổ chương trình, Sở Công Thương phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức kết nối giao thương giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, chủ thể OCOP với các nhà phân phối như Tập đoàn Central Retail Việt Nam, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Rau quả và Chi nhánh Công ty Cổ phần Thương mại Bách hóa Xanh.

Từ đây, hoạt động xúc tiến thương mại không còn dừng ở việc đưa sản phẩm lên kệ trưng bày hay giới thiệu tại hội chợ. Nhà sản xuất có cơ hội trực tiếp trình bày năng lực sản xuất, chất lượng, quy cách và khả năng cung ứng; trong khi nhà phân phối trao đổi cụ thể về tiêu chuẩn, mẫu mã, bao bì, sản lượng và các điều kiện để đưa sản phẩm vào hệ thống bán lẻ.

Đây là điểm quan trọng đối với các sản phẩm vùng dân tộc thiểu số, vốn phần lớn được hình thành từ lợi thế bản địa và có quy mô sản xuất chưa đồng đều. Thông qua kết nối trực tiếp, các chủ thể có thể nhận diện rõ hơn yêu cầu của thị trường để tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, từ nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất đến bao bì, nhãn hàng và khả năng cung ứng ổn định.

Như vậy, xúc tiến thương mại đang tạo ra tác động hai chiều. Một mặt, sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận thị trường; mặt khác, chính yêu cầu của thị trường trở thành động lực để các chủ thể nâng cao chất lượng và năng lực sản xuất.

Định hướng này cũng phù hợp với kế hoạch của Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng trong giai đoạn 2026 - 2030, khi đơn vị tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên trong lĩnh vực công thương, tập trung vào kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại, phát triển thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu.

Có thể thấy, những sản vật địa phương đến những sản phẩm có thương hiệu, hành trình nâng giá trị sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại tỉnh Lâm Đồng đang có thêm nhiều động lực. Khi chất lượng được nâng lên, thị trường được mở rộng và những giá trị bản địa được phát huy, mỗi sản phẩm không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần quảng bá hình ảnh, văn hóa và tiềm năng của vùng đất Lâm Đồng.

Đó cũng là nền tảng để những sản phẩm từ vùng đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng có chỗ đứng trên thị trường, tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập và góp phần xây dựng một nền kinh tế nông thôn năng động, bền vững, giàu bản sắc.