Xã Kiên Lương (An Giang): Phát huy lợi thế, hướng tới đô thị biển năng động và hội nhập

Mở rộng không gian, phát huy lợi thế khác biệt

Trong không gian phát triển mới của tỉnh An Giang, xã Kiên Lương được xác định là địa bàn trọng điểm của tiểu vùng ven biển phía Tây Nam, có vai trò quan trọng trong phát triển công nghiệp, kinh tế biển - đảo, thương mại, dịch vụ và logistics. Quy hoạch chung đô thị mới Kiên Lương đến năm 2050 đang được địa phương lấy ý kiến, định hướng xây dựng đô thị biển chuyên biệt, phát triển kinh tế xanh, ứng dụng công nghệ cao và tăng cường kết nối với các đô thị trong vùng.

Định hướng quy hoạch xác định ba trụ cột phát triển gồm cảng biển - logistics - dịch vụ biển; công nghiệp chế biến xanh - năng lượng sạch; du lịch sinh thái đồi núi và biển - đảo. Đây là cơ sở để Kiên Lương chuyển từ khai thác lợi thế theo từng ngành sang hình thành không gian kinh tế có tính bổ trợ, trong đó công nghiệp tạo nền tảng sản xuất, kinh tế biển mở rộng không gian phát triển, còn thương mại, dịch vụ và du lịch gia tăng giá trị.

Lợi thế của xã Kiên Lương trước hết nằm ở nền tảng công nghiệp. Địa phương từ lâu là một trong những trung tâm công nghiệp vật liệu xây dựng của khu vực Tây Nam Bộ, với thế mạnh về tài nguyên đá vôi cùng hệ thống sản xuất xi măng, khai thác và chế biến khoáng sản. Không gian hành chính mới tạo điều kiện kết nối khu vực sản xuất công nghiệp với vùng nông nghiệp, kinh tế biển và các khu dân cư, qua đó mở rộng dư địa phát triển và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Bên cạnh công nghiệp, Kiên Lương có hơn 29 km bờ biển và hơn 10 đảo lớn, nhỏ, cùng hệ thống cảnh quan như Chùa Hang - Hòn Phụ Tử, Bãi Dương, núi Mo So, hòn Kiến Vàng, hòn Rễ Lớn... Những giá trị về địa chất, cảnh quan, lịch sử và văn hóa tạo điều kiện để địa phương phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, văn hóa, tâm linh và trải nghiệm.

Khả năng kết nối cũng là một lợi thế nổi bật. Quốc lộ 80, các tuyến đường ven biển, cảng Hòn Chông, bến tàu Ba Hòn và hệ thống giao thông đang được đầu tư giúp Kiên Lương tăng cường liên kết với Hà Tiên, Hòn Đất, Rạch Giá và Phú Quốc. Khi hạ tầng liên vùng tiếp tục được hoàn thiện, địa phương có điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi kinh tế ven biển phía Tây của tỉnh An Giang, đồng thời phát triển logistics, dịch vụ cảng biển, chế biến thủy sản, thương mại và du lịch.

Công nghiệp tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng

Những lợi thế về vị trí, tài nguyên và hạ tầng đang được chuyển hóa thành kết quả phát triển kinh tế. Sáu tháng đầu năm 2026, giá trị sản xuất công nghiệp của Kiên Lương đạt khoảng 7.404 tỷ đồng, bằng 68,5% kế hoạch năm; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ đạt 7.382 tỷ đồng, bằng 62,08% kế hoạch. Công nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế, nhất là sản xuất xi măng, khai thác và chế biến đá, vật liệu xây dựng.

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ đạt khoảng 2.173 tỷ đồng, tương đương hơn 74% kế hoạch. Những kết quả này cho thấy sức sản xuất và lưu thông hàng hóa trên địa bàn đang được duy trì khá tốt.

Cùng với công nghiệp, kinh tế biển tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng chủ yếu. Đến tháng 7, sản lượng thủy sản lũy kế đã vượt 28.000 tấn, đạt hơn 75% kế hoạch năm. Kiên Lương đồng thời tiếp tục triển khai các giải pháp chống khai thác IUU, quản lý tàu cá, ứng dụng công nghệ trong quản lý vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc tạo điều kiện để nâng cao chất lượng, khả năng truy xuất và sức cạnh tranh của thủy sản trong quá trình mở rộng thị trường.

Trong nông nghiệp, địa phương từng bước chuyển từ sản xuất quy mô nhỏ sang liên kết và sản xuất chất lượng cao. Mô hình cánh đồng lớn sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh được triển khai trên diện tích 423,5 ha, với 155 hộ tham gia. Hướng đi này phù hợp yêu cầu tái cơ cấu nông nghiệp và từng bước hình thành các chuỗi sản xuất có khả năng đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.

Du lịch và thương mại mở rộng dư địa phát triển và hội nhập

Nếu công nghiệp là nền tảng sản xuất và kinh tế biển mở rộng không gian phát triển, du lịch được xác định là lĩnh vực có khả năng tạo sức lan tỏa lớn cho khu vực dịch vụ. Trong 6 tháng đầu năm, Kiên Lương đón 282.514 lượt khách, đạt 74% kế hoạch năm. Riêng tháng 7, địa phương đón thêm 34.921 lượt khách, đưa hoạt động du lịch tiếp tục duy trì đà tăng trưởng.

Để tăng số lượng và giữ chân du khách Kiên Lương đang tiếp tục hoàn thiện sản phẩm du lịch, kết nối các điểm đến thành tuyến, phát triển dịch vụ lưu trú, ẩm thực, trải nghiệm biển - đảo, văn hóa và sinh thái. Giai đoạn 2026-2030, địa phương đặt mục tiêu duy trì lượng khách hơn 300.000 lượt mỗi năm, phát triển các cơ sở dịch vụ du lịch đạt chuẩn và hình thành ít nhất ba mô hình du lịch sinh thái cộng đồng.

Thương mại cũng đang được mở rộng phát triển theo hướng gắn sản phẩm địa phương với thị trường. Tại Hội chợ triển lãm Công Thương An Giang năm 2026 ở Phú Quốc, Kiên Lương giới thiệu tám sản phẩm OCOP và sản phẩm đặc trưng như rượu nho rừng, mắm ruốc, khô cá cơm, sứa, hồ tiêu, đường thốt nốt...

Để chủ động hội nhập Kiên Lương còn đẩy mạnh thương mại điện tử, số hóa quản lý, chuẩn hóa dịch vụ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Cải cách hành chính đang được xem là một bộ phận của năng lực cạnh tranh. Tháng 7, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 99%, trong khi 100% hồ sơ có nghĩa vụ tài chính được thanh toán trực tuyến. Đến ngày 15/7/2026, giải ngân vốn đầu tư công đạt hơn 12 tỷ đồng, tương đương hơn 63% kế hoạch. Việc đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng, giải phóng mặt bằng và hoàn thiện kết nối giao thông được xác định là yếu tố quan trọng để tạo thêm dư địa tăng trưởng.

Hướng tới đô thị biển hiện đại

Ông Trần Bình Trọng - Chủ tịch UBND xã Kiên Lương cho biết: Địa phương đặt mục tiêu tốc độ tăng tổng giá trị sản phẩm bình quân hằng năm 12%, thu nhập bình quân đầu người khoảng 98 triệu đồng/người/năm; phấn đấu giải ngân 100% vốn đầu tư công và hoàn thành giải phóng mặt bằng các dự án theo tiến độ. Những tháng cuối năm 2026, địa phương tiếp tục tập trung vào công nghiệp, thương mại - dịch vụ, kinh tế biển, nuôi trồng thủy sản, chống khai thác IUU, phát triển OCOP, xây dựng nông thôn mới và đẩy nhanh đầu tư hạ tầng, quy hoạch đô thị.

Một dấu mốc quan trọng trong quá trình đô thị hóa là ngày 24/8/2026, Hội đồng nhân dân xã Kiên Lương (An Giang) khoá II, nhiệm kỳ 2026 - 2031 tổ chức thành công kỳ họp thứ Năm, kỳ họp Chuyên đề năm 2026 thông qua chủ trương thành lập phường Kiên Lương trên cơ sở giữ nguyên địa giới hiện nay. Theo phương án, đơn vị mới có diện tích hơn 138 km² và dân số 58.997 người; trước đó, phương án nhận được sự đồng thuận của 99,92% số hộ gia đình.

Trong tầm nhìn đến năm 2050, quy hoạch chung đô thị mới Kiên Lương tiếp tục đặt trọng tâm vào ba trụ cột: cảng biển - logistics - dịch vụ biển; công nghiệp chế biến xanh - năng lượng sạch; du lịch sinh thái đồi núi và biển - đảo.

Từ một địa bàn có thế mạnh truyền thống về sản xuất công nghiệp, Kiên Lương đang đứng trước cơ hội tái định vị trong không gian phát triển mới của An Giang. Công nghiệp là nền tảng, kinh tế biển là hướng mở, du lịch tạo động lực cho dịch vụ, logistics trở thành mắt xích kết nối và chuyển đổi số là công cụ nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thách thức phía trước là phải biến những lợi thế sẵn có thành các chuỗi giá trị có sức cạnh tranh cao, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa phát triển công nghiệp, bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng thủy sản, đa dạng hóa sản phẩm du lịch và hoàn thiện hạ tầng. Khi quy hoạch được triển khai đồng bộ, các dự án hạ tầng được thúc đẩy và chất lượng sản xuất, dịch vụ từng bước nâng lên, Kiên Lương đang vươn mình trở thành một cực phát triển công nghiệp - dịch vụ - kinh tế biển quan trọng ở phía Tây tỉnh An Giang.

Văn Thắng

Ảnh: Do UBND xã Kiên Lương cung cấp và PV tác nghiệp

Đồ họa: Tạp chí Công Thương, có sử dụng AI